ทางการให้เงินส่วนหนึ่งเป็นค่าขนส่ง เรียกว่าเงินชดเชยค่าใช้จ่ายในการขนส่งทางลำน้ำ ทว่าเงินเพียงน้อยนิดนั้นมักถูกหักหรือค้างจ่ายอยู่เสมอ ต่อให้จ่ายลงมาแล้ว ผ่านการขูดรีดเป็นทอด ๆ จนถึงมือเจ้าของเรือ ก็พอแค่ซ่อมแซมเรือและจ่ายค่าแรงลูกเรือเท่านั้น
ที่จริงแล้วเจ้าของเรือทั้งหลายไม่เต็มใจสักนิด! เพราะเหตุใดน่ะหรือ? ย่อมทำให้การค้าของตนล่าช้า! การขนส่งธัญพืชทางลำน้ำมีกฎเกณฑ์มากมาย กำหนดเวลากระชั้นชิด ระหว่างทางหากมีของเสียหายหรือขึ้นราแม้เพียงน้อย ก็ต้องชดใช้เอง ทั้งคลื่นลมในแม่น้ำยังอันตราย หากเรืออับปางขึ้นมา ทรัพย์สินก็สูญสิ้นทั้งครอบครัว
แต่เรื่องนี้เป็นพระราชกิจ ทางการออกหนังสือเรียกระดม ใครเล่าจะกล้าขัดขืน? เว้นแต่เบื้องหลังจะมีผู้หนุนหลังที่แข็งแกร่ง”
เขาลังเลอยู่ครู่หนึ่ง แววตาฉายความรู้สึกซับซ้อน ทั้งอิจฉาและหวาดระแวง ก่อนกดเสียงให้ต่ำลงอีกว่า
“มีคนที่มีเส้นสายแข็งแกร่งอยู่จริง สามารถเชื่อมโยงผลประโยชน์จนรับเหมาช่วงเส้นทางขนส่งทางลำน้ำช่วงใดช่วงหนึ่ง แล้วเป็นหัวหน้าขนส่งหรือผู้รับเหมาขนส่งเสียเอง ผลประโยชน์ที่ได้จากเรื่องนี้มหาศาลนัก พวกเขามักมีขบวนเรือเป็นของตนเอง หรือไม่ก็รวบรวมเจ้าของเรือไว้ได้จำนวนหนึ่ง แล้วรับใบงานขนส่งจากทางการในนามเดียวกัน
เบื้องบน พวกเขาคอยติดสินบนขุนนางกำกับธัญพืชและนายด่านเก็บภาษี ส่วนเบื้องล่างก็ควบคุมเจ้าของเรือ กดค่าขนส่งให้ต่ำลง ถึงขั้นเล่นเล่ห์กับธัญพืชที่ขนส่ง เช่น ปะปนข้าวคุณภาพต่ำหรือทรายลงไปเพื่อเพิ่มน้ำหนัก หรือแอบนำข้าวดีบางส่วนไปขายต่อ
เที่ยวหนึ่งก็ทำกำไรได้มากกว่าเจ้าของเรือทั่วไปถึงสิบเท่า ทว่าอาชีพนี้ก็เสี่ยงดุจเลียคมดาบ ต้องกินรวบทั้งทางมืดและทางสว่าง ต้องติดสินบนทั้งเบื้องบนเบื้องล่าง รับมือคนทุกฝ่าย คนที่จะเข้าไปพัวพันได้ต้องเป็นผู้ทรงอิทธิพล หรือไม่ก็มีสายสัมพันธ์ลึกซึ้งในวงราชการ