เมื่อเขียนเรียงความตอบปัญหาการปกครองในการสอบรอบที่สองจนจบ ฉินฮ่าวหรานก็วางพู่กันลง ดวงตาที่เคยแจ่มใสยามนี้แห้งผากและหม่นมัวไปบ้าง ทั่วร่างอ่อนเปลี้ยไร้เรี่ยวแรง
ความเหนื่อยล้าทั้งหมดเกิดจากห้องสอบคับแคบประหนึ่งกรงขัง กลิ่นแปลกประหลาดที่ติดตรึงไม่จางหาย และยุงแมลงที่คอยรบกวนไม่หยุดหย่อน
หลังพักผ่อนชั่วครู่ การสอบรอบที่สามซึ่งเป็นรอบสุดท้ายก็มาถึงตามกำหนด ราวกับชะตาที่กำหนดไว้แล้ว
เมื่อมาถึงขั้นนี้ สิ่งที่ต้องประชันกันมิใช่เพียงความแตกฉานในหลักคัมภีร์และความคิดอันแยบคายในการเขียนอีกต่อไป หากยังเป็นความมุ่งมั่นอดทนและกำลังวังชาของร่างกายโดยแท้
ผู้เข้าสอบจำนวนมากต่างอ่อนล้าจนถึงขีดสุด ใบหน้าเหลืองซีด เบ้าตาลึกโหล มือที่จับพู่กันสั่นระริก บางคนถึงกับต้องอาศัยกำแพงอิฐพยุงร่างไว้
ในตรอกมีเสียงไอหรือเสียงครางดังขึ้นเป็นระยะ
ฉินฮ่าวหรานกัดฟันทน ฝืนตนเองให้กินอาหารเพิ่มขึ้นอีกสักหน่อย แล้วจิบชาที่ต้มจนเดือดและพักจนเย็นลงทีละน้อย
ยามค่ำคืน เขาพยายามนอนให้ได้อย่างน้อยที่สุด แม้เพียงพิงกำแพงหลับตื้น ๆ สักครู่ก็ยังดี
เนื้อหาการสอบรอบที่สามโดยทั่วไปประกอบด้วยข้อเสนอแนะห้าข้อเกี่ยวกับคัมภีร์ ประวัติศาสตร์ และกิจการบ้านเมือง โดยเน้นปัญหาการปกครองแผ่นดินในภาพรวมและอย่างรอบด้าน ผู้เข้าสอบต้องเชื่อมโยงความรู้จากคัมภีร์และประวัติศาสตร์เข้ากับสถานการณ์จริง แล้วเสนอความเห็นอย่างเป็นระบบ
ขอบเขตของข้อสอบอาจครอบคลุมหลายด้าน ทั้งการปกครองขุนนาง การคลัง การป้องกันชายแดน การอบรมสั่งสอน กฎหมาย ตลอดจนเกษตรกรรม นับเป็นบททดสอบขั้นสุดท้ายต่อความรู้ที่กว้างขวางและความคิดที่ลึกซึ้งของบัณฑิต
เมื่อป้ายข้อสอบรอบที่สามถูกชูขึ้นให้ทุกคนเห็นในรุ่งเช้าที่อบอ้าวอีกวันหนึ่ง ฉินฮ่าวหรานก็ใช้กำลังใจขจัดภาพพร่ามัวตรงหน้า แล้วคัดลอกโจทย์ทั้งห้าข้อโดยไม่ผิดแม้แต่ตัวอักษรเดียว