“จำเนื้อหาให้หมด อย่าลืมแม้แต่คำเดียว” ในสำนักงาน ยวี๋หวยกำชับไม่หยุด หลิวฉางชวนถือกระดาษหนึ่งแผ่นอ่านอย่างละเอียด ตั้งแต่เขาตอบรับเข้ากลุ่มของยวี๋หวย ก็ตามยวี๋หวยไปที่กองบัญชาการใหญ่ครั้งหนึ่ง
เขาคือสายลับซ่อนตัวของกลุ่มยวี๋หวย จึงต้องมีตัวตนอำพราง ชื่อจริงของเขาหลิวฉางชวนไม่ได้เปลี่ยนชื่อ เพียงแต่ยวี๋หวยสั่งคนให้ลบประวัติการทำงานที่สำนักข่าวทิ้ง
ตัวตนที่จะใช้ในเซี่ยงไฮ้คือหนุ่มครอบครัวยากจนจากหวยตง เมื่อตอนหนุ่มไปเป็นทหารรับเบี้ยเลี้ยง ต้นปีใช้รถทหารช่วยพ่อค้าน้ำมันถงขนส่งสินค้า ถูกปรับให้เข้าไปอยู่ในคุกสามเดือน ต่อมาได้จดหมายจากพี่สาวจึงมาเซี่ยงไฮ้หาเลี้ยงชีพ
ทหารกระจอกในยุคสาธารณรัฐรับเงินกินเบี้ยเลี้ยง ลอบหาเงินนอกลู่นอกทางมีอยู่เกลื่อนกลาด ไม่มีใครคิดว่าทหารกระจอกคนหนึ่งจะทำงานให้สำนักข่าว ในเซี่ยงไฮ้คนแบบนี้มีมากมาย
หวังเป่าไม่รู้ว่าหลิวฉางชวนจะไปไหน แต่ถึงเขาจะขี้เหนียวก็ไม่ใช่คนพาล ตอนหลิวฉางชวนจะจากไป เขาคืนเงิน 20 ฝ่าปี้ที่ยืมไป นั่นมันเงินเดือนหนึ่งเดือน ทำให้หวังเป่าเสียดายแทบตาย
“ต้าชวน ข้าไม่รู้ว่านายไปทำภารกิจอะไร ขอให้รอดชีวิตกลับมา สักวันพวกเรามีโอกาสได้พบกันอีก”
“ฮ่า ๆๆ พี่เป่าวางใจ ข้ามีชีวิตถึงร้อยปีแน่ พวกเราได้เจอกันอีกแน่” หลิวฉางชวนหัวเราะพลางกอดหวังเป่าหนึ่งครั้ง ทว่าตอนจะจากไปถูกหวังเป่าแอบฉกบุหรี่ไปครึ่งซอง
จากนั้นหลิวฉางชวนก็ร่ำลาหัวหน้ากลุ่มหวังขุย พูดเย้าแหย่ว่าถ้ามีโอกาสจะให้หวังขุยแนะนำลูกพี่ลูกน้องสาวให้เขาได้ไหม ถูกหวังขุยหัวเราะเยาะอย่างหนัก ลูกพี่ลูกน้องสาวของเขาปราถนาสูงนัก หลิวฉางชวนหมดหวัง
ในห้องทำงานของหวังขุย เขาได้รู้ว่าสายลับญี่ปุ่นชุดดำถูกจับได้แล้วและให้สมุดรหัสแล้ว เรื่องนี้ทำให้หลิวฉางชวนทั้งดีใจและเสียดาย ตนเองสร้างผลงานใหญ่ขนาดนี้ กลับได้เงินเพียง 200 หยวน ขาดทุนชัด ๆ
……
จากจินหลิงไปเซี่ยงไฮ้ต้องนั่งรถไฟ 6 ชั่วโมง ตอนจะไปยวี๋หวยไปที่แผนกสารบรรณเบิกเงินทุน 60 ฝ่าปี้ให้เขา นี่คือเงินทุนกิจกรรมหนึ่งเดือนของเขา เอ่อ รวมเงินเดือนด้วย
บัดซบ น้อยเกินไปแล้ว งานภาคสนามของสำนักข่าวนี่มันงานทุกข์ยากชัด ๆ
เซี่ยงไฮ้ มหานครอันดับหนึ่งแห่งตะวันออกไกล ประเทศชาติที่ล่มจมทำให้เซี่ยงไฮ้กลายเป็นรัฐซ้อนรัฐ เขตเช่าฝรั่งเศส เขตเช่าสาธารณะ เขตเช่าญี่ปุ่นตั้งอยู่มากมาย ประกอบกับเขตจีนรวมกันเป็นนครที่ชวนหลงใหลแห่งนี้
จาเป่ย์ตั้งอยู่ในเขตจีน ทางตะวันตกสุดของจาเป่ย์มีชุมชนเพิงพักแห่งหนึ่งที่มีขยะขึ้นรก ส่งกลิ่นเหม็นเหลือทน ผู้คนในชุมชนเพิงพักล้วนเป็นกรรมกรใช้แรงงานที่มาจากต่างถิ่น เพราะไม่มีเงิน จึงใช้ไม้กระดานไม่กี่แผ่นล้อมขึ้นเป็นกระท่อมไม้ชั่วคราวเพื่อหลบลมหลบฝน
หญิงผู้หนึ่งอายุไม่ถึง 30 ดูค่อนข้างผอมโซ นุ่งห่มซอมซ่อ ดวงตาไร้ประกาย อุ้มเด็กหญิงอายุ 3-4 ขวบไว้ในอ้อมอก
นางเพิ่งตกงานเพียงแหล่งเดียวเมื่อวานซืน นายจ้างย้ายบ้าน ต่อไปไม่ต้องการคนรับใช้ซักผ้าและทำความสะอาดแล้ว หากหาเงินไม่ได้อีก สองแม่ลูกก็ไม่มีทางรอด
“ขอถามหน่อย ที่นี่มีคนชื่อหลิวหลานไหม”
“ไม่รู้ ไม่เคยได้ยิน”
“ท่านลุง สวัสดี ท่านรู้ไหมว่าแถวนี้มีผู้หญิงที่พาลูกสาวอายุ 3-4 ขวบอยู่ด้วยหรือเปล่า” หลิวฉางชวนเที่ยวถามหาอยู่ในชุมชนเพิงพักครึ่งชั่วยามแล้ว ใจเริ่มร้อนรน
“ผู้หญิงที่พาเด็กมาด้วยเหรอ”
“โอ้ เจ้าพูดถึงหลิวหลานสินะ นั่นมันหญิงน่าสงสาร เจ้าเดินไปทางนั้น หน้าบ้านนางมีร่องน้ำเน่าอยู่ แสนสกปรก เจ้าเป็นอะไรกับนาง”
“ขอบคุณท่านลุง ข้าเป็นน้องชายของหลิวหลาน มารับสองแม่ลูกกลับ”
“ดีจริง ๆ สองแม่ลูกหลิวหลานมีทางรอดแล้ว”
หลิวฉางชวนร่ำลาคนใจดี ปิดจมูกเดินไปถึงหน้าบ้านพี่สาว กลิ่นร่องน้ำเน่าเกินจะทนไหวจริง ๆ ไม่รู้ว่าสองแม่ลูกเอาชีวิตรอดมาได้อย่างไร
“พี่ พี่สาว” หลิวฉางชวนตะโกนเรียกอยู่หน้าประตู
หลิวหลานลูกสาวน้อยเสี่ยวหลิงตั้งกำลังทุกข์ใจ ทันใดนั้นได้ยินคนเรียกนางว่าพี่สาว สะดุ้งลุกขึ้น ร้องไห้คร่ำครวญวิ่งไปที่ประตู น้องชายนางมาแล้ว น้องชายต้าชวนของนางไม่เคยลืมพี่สาวคนนี้
“อึก ๆๆ ……”
หลิวหลานโผเข้ากอดขาของหลิวฉางชวนร้องไห้ ท่วงท่าราวกับกลัวเขาจะหนีไป หลิวฉางชวนมองดูผู้หญิงที่หน้าตาหมองคล้ำตรงหน้า แล้วชำเลืองไปที่เด็กหญิงหน้าตาเปรอะฝุ่น ผอมโซด้านหลัง อารมณ์หดหู่
“พี่ อย่าร้องแล้ว ข้ามาแล้วนี่” หลิวฉางชวนตบไหล่หลิวหลานให้นางใจเย็นลง
“อือ อือ เร็วเข้า ข้างในบ้าน แต่ที่บ้านไม่มีอะไรให้กินแล้ว” หลิวหลานเชื้อเชิญหลิวฉางชวนเข้าบ้าน ดวงตาเต็มไปด้วยน้ำตา เมื่อได้เจอน้องชายคนเดียวของนาง น้ำตาก็ไหลไม่หยุด
หลิวฉางชวนมองกระท่อมไม้ทรุดโทรมที่ไม่เหมือนบ้านเลยแล้วส่ายหน้า กลิ่นร่องน้ำเน่านอกประตูยิ่งทำให้เขาทนไม่ไหว ไม่อยากอยู่ที่นี่ต่ออีกแม้นาทีเดียว
“พี่ พี่กับเด็กรีบไปล้างหน้าแล้วตามผมมา” หลิวฉางชวนสั่งหลิวหลานที่ยังร้องไห้อยู่
“อืออือ” หลิวหลานไม่ได้ถามว่าจะไปไหน เรื่องนั้นไม่สำคัญ นางพาเสี่ยวหลิงตั้งใช้เวลาไม่กี่นาทีล้างหน้า แล้วรีบเตรียมเก็บห่อผ้า
“อย่าเก็บ อย่าเอาอะไรเลย เดี๋ยวผมซื้อให้” หลิวฉางชวนรีบห้าม ข้าวของในบ้านพี่สาวไม่มีอะไรมีค่า อีกทั้งเสื้อผ้าล้วนมีเชื้อโรค เอาไปด้วยเดี๋ยวป่วย
หลิวฉางชวนพาสองแม่ลูกออกจากชุมชนเพิงพัก ไปซื้อเสื้อผ้าที่ร้านผ้าแห่งหนึ่งให้หลิวหลานกับเสี่ยวหลิงตั้งคนละสองชุด แล้วหาร้านอาหารกินอย่างจุใจหนึ่งมื้อ หัวน้อย ๆ ของเสี่ยวหลิงตั้งเกือบมุดลงในชาม ท่าทางน่าสงสารนั้นมองแล้วหลิวฉางชวนปวดใจยิ่ง
โรงแรมต้าทง หลิวฉางชวนหาที่พักก่อน พรุ่งนี้ตั้งใจจะไปเช่าบ้านสักหลัง อันที่จริงหลิวฉางชวนอยากไปเช่าบ้านในเขตเช่าฝรั่งเศสมากกว่า ที่นั่นวันหน้าจะปลอดภัยกว่ามาก แต่คำสั่งของยวี๋หวยคือให้เขาปฏิบัติการในเขตจีนชั่วคราวก่อน
หลิวฉางชวนนั่งอยู่ริมหน้าต่าง นึกถึงภารกิจที่ยวี๋หวยมอบให้ เขาเป็นสมาชิกคนหนึ่งของกลุ่มยวี๋หวย และก็รับภารกิจมาด้วย ได้รับคำสั่งให้แอบสะกดรอยตรวจสอบหัวหน้าแผนกพลาธิการคนหนึ่งชื่อหวงซง
สำนักข่าวสงสัยว่าหวงซงค้าขายยุทโธปกรณ์ โดยเฉพาะผ้าฝ้ายบุชุดหนึ่งที่ถึงท่าเมื่อสามเดือนก่อนหายไปหนึ่งในสามอย่างไร้สาเหตุ กลุ่มยวี๋หวยได้รับคำสั่งตรวจสอบนี้
ความหมายของยวี๋หวยคือกลุ่มจะมาเซี่ยงไฮ้ในอีก 7 วัน เขาให้หลิวฉางชวนแอบตรวจสอบก่อน ทำความเข้าใจสภาพครอบครัวของหวงซง ว่ามีธุรกิจอื่นนอกเหนือจากนี้หรือไม่ เงินทุจริตนั้นไปไหนกันแน่
ตอนที่หลิวฉางชวนรับภารกิจ ก็อดบ่นไม่ได้ หน่วยลี่สิงเช่อแผนกสองแห่งสำนักข่าวผู้ยิ่งใหญ่ กลับต้องมาตรวจสอบการโกงกินของทหาร นี่เป็นเรื่องน่าขันจริง ๆ ทหารเจียงมีไม่โกงกินบ้างหรือ
“น้า น้ำตาลกรวดหวานจริง ๆ” เสี่ยวหลิงตั้งกระโดดลงในอ้อมอกหลิวฉางชวนพลางยิ้มแย้ม
“อร่อยก็ดี พรุ่งนี้น้าจะซื้อให้อีก” หลิวฉางชวนอุ้มเสี่ยวหลิงตั้ง รู้สึกเบิกบานใจ
“อย่าใช้เงินสุรุ่ยสุร่ายเลย เงินค่าน้ำตาลกรวดนั่น พอให้พวกเราสองแม่ลูกกินข้าวหนึ่งมื้อแล้ว” หลิวหลานถลึงตาใส่เสี่ยวหลิงตั้ง
หลิวฉางชวนวางเสี่ยวหลิงตั้งลง ล้วงเงิน 200 หยวนที่สำนักข่าวให้รางวัลส่งให้หลิวหลาน เก็บไว้ที่ตัวเขาก็ไม่มีประโยชน์ ให้พี่สาว สองแม่ลูกมีเงินอยู่ในมือ จะได้สบายใจ
“เงินมากมายถึงเพียงนี้” หลิวหลานมองไปรอบ ๆ อย่างระแวดระวัง แล้วรีบรับไป ซ่อนเงินไว้ใต้ที่นอนแล้วรีบวิ่งออกนอกประตู ยืมเข็มกับด้ายจากเคาน์เตอร์หน้า ตั้งใจจะเย็บเงินใส่ในเสื้อผ้า
เงิน 200 หยวน พอให้สองแม่ลูกอยู่ได้หลายปี หลิวฉางชวนเบ้ปากรุดเข้าไปห้าม “พี่ อย่าเย็บเงินใส่เสื้อผ้าเลย เงินพวกนี้พี่ถือไว้ก่อน ผมกังวลว่าค่าเงินฝ่าปี้จะตก อีกไม่กี่วันจะเอาไปแลกเป็นเหรียญเงิน ตอนนั้นยังต้องเอาออกมา”
“ค่อยว่ากันตอนนั้น วางข้างนอกข้ากลัวหาย” หลิวหลานไม่ฟังคำของหลิวฉางชวน สำหรับนางแล้ว เงินมากมายถึงเพียงนี้วางไว้ข้างนอก ถ้าถูกขโมยจะทำอย่างไร เซี่ยงไฮ้มีขโมยมากมายดั่งวัวขน