แต่งร้อยแก้วหรือ?
บัณฑิตหลายคนสบตากัน แววเย้ยหยันที่หางตาปรากฏชัดโดยไม่คิดปิดบัง
คุณชายหน้ากลมคนหนึ่งซึ่งนั่งถัดลงมาจากเวินจิ่งถึงกับหัวเราะเบา ๆ ใช้พัดพับบังปาก ก่อนเอียงศีรษะกระซิบกับคนข้างกาย
“ได้ยินหรือไม่ แต่งร้อยแก้ว เขาคงแยกไม่ออกด้วยซ้ำว่าร้อยแก้วมีรูปแบบกี่ชนิด”
คนข้างกายมิได้ตอบ เพียงกวาดตามองชุดขาดรุ่งริ่งของเฉาเซวียนตั้งแต่หัวจรดเท้า แล้วเบ้ปากเล็กน้อย
ร้อยแก้วเป็นยอดแห่งงานประพันธ์ บรรจงใช้ถ้อยคำและเลือกสรรคำ ทดสอบฝีมือที่แท้จริง บัณฑิตทั่วไปต่อให้คร่ำเคร่งอ่านตำราจนผมหงอก ก็ยังยากจะเข้าถึงประตูแห่งวิชานี้
ขอทานผู้นี้เพิ่งแต่งกลอนเจ็ดวรรคหน้าประตูได้บทหนึ่ง บางทีอาจเป็นแค่แมวตาบอดบังเอิญตะปบหนูได้ คราวนี้กลับคิดจะแต่งร้อยแก้วอีกหรือ? ช่างไม่รู้ความยิ่งนัก
หวังเหยี่ยนลูบเคราสั้น เอ่ยเรียบ ๆ ว่า “ได้ เชิญท่องมา”
เฉาเซวียนหลับตาลง
เมื่อลืมตาขึ้นอีกครั้ง สายตาก็ทอดไปยังฉากกั้นไม้จื่อถานตรงหน้าห้องโถง
ทว่าเฉาเซวียนมิได้มองฉากกั้น สายตาของเขาทะลุผ่านฉาก ผ่านผนังห้องโถง ผ่านกำแพงเมืองจิ้นหยาง ก่อนหยุดลงที่ริมแม่น้ำเฟินสุ่ย
“ปีหวงชูที่สาม ข้าเดินทางผ่านแม่น้ำเฟินสุ่ย รำลึกถึงเรื่องซ่งอวี้กับเทพธิดาของกษัตริย์แคว้นฉู่ จึงแต่งร้อยแก้วบทนี้ไว้ ถ้อยคำมีดังนี้—”
ทันทีที่เขาเอ่ยขึ้น พัดพับในมือเวินจิ่งก็หยุดนิ่ง
ปีหวงชูที่สามคือรัชศกของจักรพรรดิจิ่งเหวิน ส่วนเรื่องซ่งอวี้กับเทพธิดาของกษัตริย์แคว้นฉู่นั้น เป็นเรื่องราวใน “ร้อยแก้วข้ามหอสูง” และ “ร้อยแก้วเทพธิดา”
ขอทานผู้นี้เปิดฉากมาก็เปลี่ยนทั้งเวลา สถานที่ และตัวละคร ทว่ากลับเปลี่ยนได้แนบเนียนไร้รอยต่อ ราวกับมีปีหวงชูที่สามเช่นนั้นจริง มีคนแซ่เฉาผู้หนึ่งเดินทางผ่านแม่น้ำเฟินสุ่ย แล้วนึกถึงซ่งอวี้จริง ๆ
“ข้าออกจากจิ้นหยาง มุ่งเหนือกลับเยี่ยนเหมิน ตะวันคล้อยต่ำ รถอ่อนล้า ม้าก็เหน็ดเหนื่อย...”
ตอนต้นเป็นเพียงบันทึกการเดินทางธรรมดา บัณฑิตหลายคนจึงส่ายหน้าเบา ๆ
เวินจิ่งยกถ้วยชาขึ้นจิบชุ่มคอ พลางคิดในใจว่า ที่แท้ก็แค่หลอกคน ร้อยแก้วบันทึกการเดินทาง ใครแต่งไม่เป็นกัน? มี “ข้ามแม่น้ำ” และ “อาลัยเมืองอิ่ง” เป็นแบบอย่างอยู่ก่อนแล้ว เพียงลอกแบบตามก็พอ
เว่ยผิงเองก็ผ่อนหัวไหล่ลงเล็กน้อย แผ่นหลังที่เกร็งอยู่เมื่อครู่เอนกลับพนักเก้าอี้อีกครั้ง
“ได้เห็นหญิงงามผู้หนึ่ง ณ ฝั่งใต้ของแม่น้ำเฟินสุ่ย”
เฉาเซวียนเร่งจังหวะเสียงขึ้น สายตาทอดข้ามโต๊ะเตี้ยและเสาเฉลียง ราวกับมองเห็นคนผู้หนึ่งยืนอยู่จริง ๆ อีกฟากของแม่น้ำเฟินสุ่ย
เขาเห็นเงาร่างนั้นเลือนรางอยู่ท่ามกลางไอน้ำ ชายแขนเสื้อพลิ้วสะบัดตามลมแม่น้ำ ทว่าไม่อาจมองเห็นใบหน้าได้ชัด เขาก้าวตามไปข้างหน้าหนึ่งก้าว พื้นรองเท้าครูดผ่านอิฐเขียว ส่งเสียงเสียดสีแผ่วเบา
“รูปโฉมของนางนั้น พลิ้วไหวดุจหงส์ป่าตกใจ อ่อนช้อยดุจมังกรเริงระบำ งามผุดผ่องดุจเบญจมาศฤดูสารท งามสง่าดุจสนฤดูวสันต์”
ถ้วยชาในมือเวินจิ่งชะงักค้างอยู่ที่ริมฝีปาก น้ำชาเอียงไหวราวกับจะล้นพ้นขอบถ้วย คนข้าง ๆ คิดจะเตือนเขา อ้าปากแล้วกลับหุบลง เพราะประโยคถัดไปของเฉาเซวียนพลันดังขึ้นแล้ว
“เลือนรางดุจเมฆบางบดบังจันทร์ ล่องลอยดุจลมโชยพาหิมะหมุนวน”
ถ้อยคำทั้งสองวรรคคล้ายสายลมพัดผ่านห้องโถง แม้แต่บ่าวหนุ่มที่งีบหลับอยู่ใต้ระเบียงยังลืมตาขึ้น ในสายลมนั้นมีไอหิมะ มีแสงจันทร์กระจ่าง และร่องรอยของเมฆบางที่ล่องลอยแยกกระจาย
เฉาเซวียนมิได้สนใจปฏิกิริยาของคนในหอ เขาเพียงถ่ายทอดร้อยแก้วเลื่องชื่อข้ามกาลเวลาที่อยู่ในหัวออกมาทีละวรรค
เขาจำได้ว่า “อวบอิ่มและบอบบางล้วนพอเหมาะ สูงต่ำล้วนได้สัดส่วน” จำได้ว่า “ไหล่ดุจแกะสลัก เอวบางดุจผ้าขาวม้วน” จำได้ว่า “คอระหง งามสง่า ผิวขาวผ่องเผยให้เห็น” และจำได้ว่า “ไร้เครื่องประทินโฉมแต่งแต้ม มิแตะต้องแป้งชาด”
“มวยผมสูงตระหง่าน คิ้วเรียวยาวโค้งงอน ริมฝีปากแดงผ่อง ฟันขาวสะอาด...”
ภายในห้องโถงเริ่มเกิดความวุ่นวาย บัณฑิตหนุ่มหลายคนมองหน้ากัน ปากอ้าค้างเล็กน้อย
คุณชายชุดเขียวคนหนึ่งซึ่งนั่งถัดลงมาจากเวินจิ่งกระซิบถามคนข้างกาย
“นี่...แต่งขึ้นสด ๆ หรือ?”
คนที่ถูกถามส่ายหน้าอย่างงุนงง ดวงตาจับจ้องเฉาเซวียนจนละสายตาไม่ได้
กระดาษลายดอกไม้ในมือเขาร่วงลงพื้นตั้งแต่เมื่อใดไม่ทราบ บนกระดาษเป็นบทกวีที่เขาอุตส่าห์ครุ่นคิดเขียนขึ้นเมื่อครู่ บัดนี้นอนอยู่บนอิฐเขียว ราวกับใบไม้แห้งที่ไม่มีใครเหลียวแล
“เป็นไปไม่ได้...ไม่มีทางเป็นไปได้...”
“แต่เจ้าเคยได้ยินร้อยแก้วบทนี้หรือ? ต่อให้ค้นหอหนังสือเหอตงจนทั่ว ก็ไม่มีเล่มใดบันทึกไว้”
เสียงกระซิบเหล่านี้ก่อระลอกคลื่นขึ้นทั่วห้องโถง
บางคนเริ่มค้นในความทรงจำ ตั้งแต่ “รวมวรรณคดี” ไปจนถึง “รวมศิลปวรรณกรรม” ตั้งแต่ห้าบัณฑิตแห่งจิ่งอันไปจนถึงเจ็ดปราชญ์เร้นกาย ทว่าไม่มี ไม่มีสักแห่ง
ร้อยแก้วบทนี้ราวกับงอกขึ้นจากความว่างเปล่า จากลำคอของเด็กหนุ่มผู้หนึ่งในชุดขาดรุ่งริ่ง พร้อมไอน้ำจากแม่น้ำเฟินสุ่ยและไอหนาวจากเยี่ยนเหมิน
ส่วนเฉาเซวียนท่องต่อไปแล้วว่า “งามสง่าเย้ายวน กิริยาสงบ ร่างกายผ่อนคลาย อ่อนโยนและเปี่ยมเสน่ห์ งามจับใจแม้ยามเอื้อนเอ่ย”
“สวมอาภรณ์แพรเรืองรอง ประดับหยกงามไว้ข้างหู สวมเครื่องประดับศีรษะทองคำและมรกต ร้อยไข่มุกส่องประกายทั่วร่าง...”
มือที่จับพู่กันของหานเจาค้างอยู่กลางอากาศ หยดหมึกหยดลงบนกระดาษเซวียน แผ่ซึมเป็นวงดำเด่นชัด
“ใจข้าปลาบปลื้มในความงามและคุณธรรมของนาง จิตใจสั่นไหวจนมิอาจสงบ ไร้แม่สื่อผู้ประสานความรัก จึงฝากถ้อยคำผ่านคลื่นน้ำแผ่วเบา—”
เวินจิ่งหันไปมองเว่ยผิง สายตาของทั้งสองประสานกัน ต่างอ่านพบความตื่นตะลึงในดวงตาของอีกฝ่าย
ขอทานคนหนึ่ง เสื้อผ้าขาดวิ่น พื้นรองเท้าสึกทะลุ เขาจะแต่งงานเช่นนี้ได้อย่างไร?
มือของซูเฉิงที่ซ่อนอยู่ในแขนเสื้อกำแน่นเป็นหมัดแล้วเช่นกัน
เขาถือตนว่าเป็นบัณฑิตผู้มีความสามารถแห่งจิ้นหยาง บท “ฉือกูเทียน” ที่แต่งขึ้นก็สมบูรณ์สง่างาม เดิมทีคิดว่าวันนี้ตนมีโอกาสคว้าชัยถึงเจ็ดส่วน
แต่พอเด็กหนุ่มผู้นี้เริ่มเอ่ย ร้อยแก้วบทนั้นก็หลั่งไหลลงมาดุจแม่น้ำเหลืองแตกเขื่อน เขาไม่มีแม้แต่เวลาจะตั้งตัว คำประจบประแจงที่ตนบรรจงร้อยเรียงไว้ว่า “ครึ่งหนึ่งเป็นสายเลือดตระกูลหวัง” เมื่ออยู่ต่อหน้าร้อยแก้วบทนี้แล้ว ก็ไม่เหลือความหมายใด
“ย่างกรายเหนือคลื่นเบา ถุงเท้าแพรทิ้งฝุ่นธุลี เคลื่อนไหวไร้แบบแผน ดุจเสี่ยงภัยแต่คล้ายปลอดภัย ย่างก้าวยากคาดหมาย ประหนึ่งจากไปแล้วหวนคืน เหลือบมองเพียงครา แววตาก็เปล่งประกาย ใบหน้างามผุดผ่อง ดวงใจยังมิทันเอื้อนเอ่ย ลมหายใจหอมดุจกล้วยไม้ รูปโฉมอรชร ทำให้ข้าลืมอาหาร”
เมื่อท่องมาถึงตรงนี้ แม้แต่เฉาเซวียนเองก็อดหัวเราะในใจมิได้: พูดไปก็จริง ขนมดอกหอมหวานอิ่มท้องยิ่งนัก บัดนี้จึงไม่หิวเท่าไรแล้ว
เขาแอบใช้ปลายลิ้นเลียมุมปาก ราวกับยังมีรสหวานหลงเหลืออยู่ ความคิดนั้นวูบผ่านไป เขาก็รีบรวบรวมสมาธิ ท่องต่ออย่างรวดเร็ว
“จากนั้นผิงอี้เก็บลม เทพแห่งสายน้ำสงบคลื่น เฟิงอี๋ตีกลอง หนี่ว์วาฮับร้องเพลง...ปลามีลายเรืองรองว่ายเตือนขบวนรถ ระฆังหยกส่งเสียงกังวานร่วมเดินทาง...มังกรทั้งหกชูศีรษะเสมอกัน เทียมรถเมฆาอันโอ่อ่า—”
หวังเหยี่ยนหรี่ตาลง
“โศกที่มนุษย์กับเทพต่างหนทาง ขุ่นเคืองที่มิอาจเคียงกันในวัยอันรุ่งเรือง...อาลัยวาสนางามที่ขาดสะบั้นชั่วนิรันดร์ โศกเศร้าที่จากกันคราเดียวก็อยู่คนละภพ—”
เสียงของเฉาเซวียนสั่นไหวเป็นครั้งแรก
จู่ ๆ เขาก็ตระหนักว่า ร้อยแก้วบทนี้ตั้งแต่ต้นจนจบล้วนเป็นเรื่องของการคลาดจากกัน เพียงเหลือบเห็นดุจหงส์ป่าตกใจ สุดท้ายกลับต้องพรากจากชั่วนิรันดร์ เฉาจื๋อเขียนถึงเทพธิดาแห่งลั่วจือ แล้วสิ่งที่เขาเขียนนั้นจะไม่ใช่ตัวเขาเองได้อย่างไร
แล้วตัวเขาเล่า?
เพียงหลับตาแล้วลืมตาขึ้น ก็มาอยู่ในโลกแปลกหน้าอย่างไร้สาเหตุ เรื่องราวในอดีตทั้งปวง มิใช่การพรากจากชั่วนิรันดร์เช่นกันหรือ?
ถนนหนทางอันคุ้นเคย ผู้คนที่คุ้นเคยกับการเรียกขานด้วยชื่อ และวันคืนธรรมดาที่เขาไม่เคยเห็นคุณค่า ล้วนจมลงสู่ก้นแม่น้ำของอีกห้วงกาลเวลา ไม่อาจงมกลับขึ้นมาได้อีก
เขาหยุดไปครู่หนึ่ง ลำคอพลันตีบตัน
“ไร้สิ่งใดแสดงความรักอันลึกซึ้ง จึงขอมอบปิ่นหยกสว่างไสวจากเจียงหนาน...แม้หลบเร้นอยู่ในเงามืด ก็ยังฝากดวงใจไว้กับท่านไม่เสื่อมคลาย...”
ในที่สุด อักษรสุดท้ายก็ร่วงลง
เฉาเซวียนยืนนิ่ง อกกระเพื่อมขึ้นลง เหงื่อเม็ดเล็กผุดเต็มหน้าผาก ท่องเร็วเกินไปจนแทบหายใจไม่ทัน
ทว่าบัดนี้ เขารู้สึกราวกับเพิ่งผ่านศึกใหญ่ครั้งหนึ่งมา
เขายกนิ้วหัวแม่มือให้เฉาจื๋อในใจเงียบ ๆ: ท่านเฉา ขอบคุณมาก ไว้เมื่อข้ากินอิ่มแล้ว จะจุดธูปให้ท่านสักดอก
ไร้เสียงปรบมือ ไร้เสียงชื่นชม เพราะทุกคนล้วนจมอยู่ในร้อยแก้วบทนี้
หวังเหยี่ยนลุกขึ้นอีกครั้ง น้ำเสียงทุ้มต่ำกว่าก่อนหน้าอยู่มาก “คุณชายเฉา...ท่านมาจากที่ใด?”
เฉาเซวียนชะงักไปครู่หนึ่ง “...จากในภูเขา”
คำตอบนี้นับว่าไม่เหมาะนัก แต่หวังเหยี่ยนมิได้ซักถามต่อ เพียงหันไปทางฉากกั้น ราวกับกำลังรอคำชี้แนะบางอย่าง
เงาด้านข้างหลังฉากกั้นนิ่งเงียบอยู่หลายอึดใจ
ทันใดนั้น เสียงใสกระจ่างแต่ยังแฝงความอ่อนโยนก็ดังขึ้น
“เลือกเขาเถิด”