ภายในห้องหนังสือเงียบงันอยู่เนิ่นนาน
ชุยเหมี่ยนยืนนิ่งอยู่ตรงนั้น ไหล่ลู่ลง สีหน้าเจ้าเล่ห์หวังผลประโยชน์เลือนหายไปจนหมดสิ้น ในดวงตาขุ่นมัวมีทั้งความละอาย ความเลื่อนลอย และความอาลัยอาวรณ์ที่แม้แต่ตัวเขาเองก็ไม่ทันสังเกต
เขาค่อย ๆ หันกลับไป มองออกไปนอกหน้าต่าง
แสงจันทร์งดงามยิ่ง แผ่ปกคลุมทั่วลานอย่างกระจ่างเย็น ทอดเงาต้นไหวเก่าแก่กลางลานให้ยืดยาวและเลือนราง
สายลมยามราตรีพัดผ่านกิ่งใบ เกิดเสียงเสียดสีกันแผ่วเบา คล้ายเสียงที่เขาเคยได้ยินในค่ำคืนหนึ่งเมื่อหลายปีก่อน
ชุยเหมี่ยนมองดวงจันทร์ พลันหวนคิดถึงเรื่องราวมากมาย
เขานึกถึงบทความวิพากษ์นโยบายที่ตนเขียนในการสอบหน้าพระที่นั่งเมื่อครั้งยังหนุ่ม ตัวอักษรแต่ละขีดแต่ละเส้นเรียงเป็นระเบียบทั่วทั้งหน้ากระดาษ มีเพียงถ้อยคำว่า “ร้องทุกข์แทนประชาราษฎร์” อยู่เต็มแผ่น
วันนั้นเมื่อฮ่องเต้ทรงเลือกเขาเป็นบัณฑิตอันดับสาม เขาคุกเข่าอยู่ในท้องพระโรงใหญ่ สมองอื้ออึงไปหมด มิได้คิดถึงเกียรติยศหรือความมั่งคั่งแม้แต่น้อย คิดเพียงว่าในวันหน้าจะต้องเป็นขุนนางที่ดีให้ได้
เขานึกถึงอำเภออันยากจนแห่งนั้น ยากจนเสียจนแทบไม่มีอะไรเลย โจรผู้ร้ายชุกชุมจนชาวบ้านไม่กล้าออกจากบ้านยามค่ำคืน
เขาพาเจ้าหน้าที่กรมการที่เหลืออยู่เพียงไม่กี่คนจากที่ว่าการอำเภอขึ้นเขาไปปราบโจร แม้ถูกธนูยิงเข้าที่ขา ก็ยังจับหัวหน้าโจรกลับมาถึงที่ว่าการได้
ตอนนั้นชาวบ้านเรียกเขาว่า “ชุยผู้เที่ยงธรรม” เขายิ้มพลางโบกมือปฏิเสธ บอกว่าตนไม่คู่ควร ทว่าในใจกลับปลื้มปีติยิ่งนัก
เขานึกถึงปีที่เกิดภัยแล้งรุนแรง เขาเปิดยุ้งฉางของที่ว่าการอำเภอ แล้วนำเงินเดือนทั้งหมดไปซื้อข้าวสาร ก่อนจะส่งไปให้แต่ละครอบครัว...