“เมื่อก่อนเวลาเราขอคำแนะนำเรื่องค่าพารามิเตอร์สำคัญ พวกเขาถึงจะไม่บอกทั้งหมด แต่อย่างน้อยก็ยังชี้แนะให้ได้บ้าง”
“แต่ตอนนี้ไม่เหมือนเดิมแล้ว พอถามทีไร พวกเขาก็พูดอ้อมค้อมบ้าง ไม่ก็อ้างว่าต้องรายงานส่วนกลางก่อน อีกทั้งเอกสารทางเทคนิคที่เคยส่งมาเป็นประจำก็ขาดหายไปหมดแล้ว ผู้เชี่ยวชาญหลายคนที่เดิมมีกำหนดจะมาก็ยกเลิกการเดินทางกะทันหัน”
เขาหยุดไปครู่หนึ่ง ลดเสียงลงอีก ทั้งยังมีแววอาลัยต่อสหายร่วมอุดมการณ์ที่ค่อย ๆ ห่างเหินกันไป
“เรายังได้ยินข่าวลือจากสหายโซเวียตที่สนิทกันอยู่บ้าง ว่าตอนนี้ในโซเวียตถกเถียงกันอย่างหนักเรื่องการให้ความช่วยเหลือหัวกั๋ว บางคนเสนอให้ช่วยเหลือต่อไป ขณะที่บางคนเสนอให้ถอนความช่วยเหลือทั้งหมด”
“และสัดส่วนของคนที่เสนอให้ถอนความช่วยเหลือทั้งหมดก็ไม่น้อยเลย”
หลังจากนั้นเขายังเล่ารายละเอียดต่าง ๆ อีกมาก หลินหย่วนฟังแล้วใจค่อย ๆ หนักอึ้งลง
ชาติที่แล้วเขาเคยอ่านเอกสารที่ถูกเปิดเผยแล้ว จึงรู้ว่าโครงการสองระเบิดเกี่ยวพันกับหลายฝ่าย แต่พอได้ฟังเฉียนซานเฉียนแจกแจงทีละเรื่องอย่างละเอียด เขาถึงได้รู้ว่าสิ่งที่ตัวเองรู้ในตอนนี้เป็นเพียงยอดภูเขาน้ำแข็งเท่านั้น
เอกสารที่เปิดเผยออกมาบันทึกไว้เพียงความก้าวหน้าทางทฤษฎีของสถาบันวิจัยที่เก้า และเสียงระเบิดกึกก้องที่หลัวปู้พั่ว
แต่เบื้องหลังนั้นมีทั้งแรงทุ่มเทของคนงานระดับรากหญ้านับไม่ถ้วน การก่อสร้างโรงงานในเซี่ยงไฮ้ การสำรวจพื้นที่ในทะเลทรายโกบี ตลอดจนการช่วงชิงผลประโยชน์ระหว่างสองประเทศและประเทศอื่น ๆ สิ่งเหล่านี้ในชาติที่แล้วถูกกล่าวถึงเพียงผ่าน ๆ ตอนเปิดเผยเอกสาร แต่ในเวลานี้ แต่ละอย่างล้วนเป็นอุปสรรคขวางทางอย่างแท้จริง
ท้ายที่สุด การที่ประเทศหนึ่งจะสร้างระเบิดปรมาณูได้ ไม่ใช่เรื่องของสถาบันวิจัยแห่งเดียว แต่เป็นเรื่องของระบบอุตสาหกรรมทั้งประเทศ