ฉินฮ่าวหรานมองหมู่บ้านที่ลอยเด่นอยู่ในม่านสนธยา เห็นควันหุงหาอาหารลอยขึ้นจากเรือน ความคิดหนึ่งที่บ่มเพาะมานานพลันหลุดปากออกมา “ท่านปู่ทวด มีเรื่องหนึ่งที่ข้าครุ่นคิดมานาน อยากฉวยโอกาสช่วงหยุดปีใหม่นี้หารือกับท่าน ดูว่าจะจัดขึ้นในหมู่บ้านได้หรือไม่”
“โอ้? ฮ่าวหราน ลองว่ามาสิ” ฉินเต๋อชางกำลังอารมณ์ดี เขาลูบเคราที่เหลืออยู่ไม่มาก พลางยิ้มรับ
ฉินฮ่าวหรานเอ่ยถึงความคิดของตน “ข้าคิดว่าอาศัยช่วงหยุดปีใหม่นี้ อากาศหนาวเย็น ทั้งในนาก็ไม่มีงานหนักอันใด จึงตั้งสำนักเรียนเล็ก ๆ ชั่วคราวขึ้นในหมู่บ้าน
ไม่จำเป็นต้องพิถีพิถันเช่นสำนักศึกษาเอกชนทั่วไป และมิได้หวังให้พวกเขาสอบได้ตำแหน่งขุนนาง เพียงแบ่งเวลาวันละหนึ่งถึงสองชั่วยาม รวบรวมเด็กวัยกำลังโตในหมู่บ้าน ไม่ว่าชายหรือหญิง ขอเพียงเต็มใจมา ก็ให้มารวมกันที่ศาลบรรพชน
ข้าจะสอนอักษรที่ใช้บ่อยที่สุด เช่น ฟ้า ดิน คน บิดามารดา และชื่อของตนเอง จากนั้นฝึกเขียนชื่อของตัวเอง แล้วเรียนคำนวณอย่างง่าย เช่น นับเป็ดอย่างไร คิดเงินจากการขายไข่เป็ดอย่างไร
แม้ผ่านฤดูหนาวไป เด็กแต่ละคนจะรู้จักอักษรได้หลายสิบหรือเป็นร้อยตัว เขียนชื่อตนเองได้ แม้ลายมือจะคดงอ คำนวณบวกลบง่าย ๆ เป็น รู้ว่าซื้อของแล้วได้รับเงินทอนถูกต้องหรือไม่ สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่พวกเขาในภายหน้า ไม่ว่าจะสืบทอดการทำนา เรียนรู้งานฝีมือ ช่วยแบ่งเบาภาระครอบครัว หรือจัดการทรัพย์สินของตระกูล”
เมื่อได้ยินเช่นนั้น รอยยิ้มบนใบหน้าฉินเต๋อชางก็ค่อย ๆ เลือนหาย แววตาฉายความรู้สึกซับซ้อนยากหยั่งถึง ก่อนจะตกอยู่ในความเงียบชั่วครู่
เขามองหมู่บ้านที่อยู่ไกลออกไปในยามสนธยา ซึ่งค่อย ๆ แจ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ เรือนหลังเตี้ยเหล่านั้นราวกับพาเขาข้ามกาลเวลาไปเห็นภาพเมื่อหลายปีก่อน และได้ยินเสียงเงียบงันที่ถูกฝังกลบมานาน พร้อมความเสียดายที่มิอาจลบเลือน