บัณฑิตผู้นั้นชะงักงัน ครู่หนึ่งจึงเอ่ยอย่างครุ่นคิดว่า “บัวคือดอกบัว รากบัวก็คือรากบัว เพราะมีดอกบัว จึงมีรากบัว ข้าน้อยขอจับคู่กับ ‘อาศัยเถาวัลย์จึงเกิดผลแตง’...”
“หมายถึงเหตุและผลเกื้อหนุนกัน สิ่งที่เกิดก่อนหลังล้วนสืบเนื่องถึงกัน” ฉินฮ่าวหรานกล่าวเสริมจนจบ
บัณฑิตผู้นั้นพยักหน้า “เป็นความหมายนี้ขอรับ”
ฉินฮ่าวหรานเอ่ยอย่างเรียบเฉย “แล้วเจ้าเคยคิดหรือไม่ว่า ดอกบัวกับรากบัวเดิมเป็นหนึ่งเดียวกัน รากเชื่อมโยงถึงกัน ต่างเป็นทั้งภายนอกและภายในของกันและกัน?
หากไร้ดอกบัวก็ไร้รากบัว หากไร้รากบัวก็ไม่อาจเป็นบัวได้ คู่ประโยคของเจ้า ‘อาศัยเถาวัลย์จึงเกิดผลแตง’ เมื่อมองเพียงถ้อยคำ แม้จะรับกันอย่างเรียบร้อย ทว่าน่าเสียดายที่ขาดความลึกซึ้งของคำสองแง่ ทั้งยังไร้ความหมายแฝง อ่านแล้วจืดชืด เป็นเพียงงานเขียนของคนสามัญไร้ความสามารถเท่านั้น”
บัณฑิตผู้นั้นยืนนิ่งงันอยู่กับที่ ชั่วขณะหนึ่งไร้ถ้อยคำจะเอ่ย
ฉินฮ่าวหรานมิได้กล่าวอะไรต่อ เพียงประสานมือคำนับ แล้วสาวเท้ากลับเข้าไปในสำนักศึกษาอย่างช้า ๆ
หลังจากนั้น ยังมีคนทยอยมาจับคู่คำอีกหลายคน บ้างจับคู่กับ “มีเห็ดหลินจือจึงเป็นกล้วยไม้” บ้างกับ “มีแห้วแล้วเหตุใดต้องมีแห้วจีน” และยังมีผู้จับคู่กับ “เมื่อเข้าใจด้วยใจย่อมหยั่งรู้สัจธรรม”
ฉินฮ่าวหรานพิจารณาและวิจารณ์ทีละคน ผู้ที่เข้าตาก็ให้อยู่ต่อ ส่วนผู้ที่ไม่เข้าตาก็ส่งกลับไปอย่างมีมารยาท
ท้ายที่สุด ผู้ที่ได้อยู่ต่อมีเพียงไม่กี่คน
คนเหล่านั้นล้วนมีสิ่งหนึ่งร่วมกัน คือการเขียนหนังสือไม่ยึดติดกับถ้อยคำลอย ๆ สามารถสร้างสรรค์แนวทางของตนเอง ทั้งยังพอมีความรู้และความเห็นอันแท้จริงอยู่บ้าง
ฉินฮ่าวหรานจึงจัดตารางเรียนให้เหล่าบัณฑิต เปิดสอนวันละหนึ่งคาบ คาบละหนึ่งชั่วยาม ต่อเนื่องกันสามวัน
ในชั้นเรียน เขาไม่สอนแบบแผนบทความแปดขา ไม่กล่าวถึงทางลัดในการสอบคัดเลือกขุนนาง เพียงอธิบายหลักคิดในคัมภีร์ วิเคราะห์เจตนาของปราชญ์เมธีที่ถ่ายทอดคำสอนไว้ และชี้แจงรากฐานของการประพฤติตนกับการศึกษา