ใบหน้าฉินเต๋อชางฉายแววเหน็ดเหนื่อยจากการเดินทางติดต่อกันหลายวัน ทว่าสายตากลับแจ่มชัดยิ่ง เขาหยิบสมุดเล่มเล็กยับยู่ยี่ออกมา กางลงบนโต๊ะไม้กลางวงผู้คน
“ผู้อาวุโสทุกท่าน ฮ่าวหรานไม่ทำให้ผิดหวัง ได้เป็นผู้ชนะเลิศอันดับหนึ่งแห่งการสอบระดับอำเภอ นับเป็นเรื่องน่ายินดีใหญ่หลวง บรรพชนย่อมภาคภูมิใจ ชาวบ้านทั้งหมู่บ้านก็พลอยมีเกียรติไปด้วย ทว่าเบื้องหลังเกียรตินี้ ค่าใช้จ่ายก็มิใช่น้อย”
เขาชี้บันทึกในสมุด แล้วอ่านให้เหล่าผู้อาวุโสฟังทีละรายการ “นี่คือค่าใช้จ่ายตลอดครึ่งเดือนที่พวกเราเดินทางไปอำเภอ ขอเชิญทุกท่านตรวจดู”
“ค่าที่พัก ห้องชั้นดีที่ฮ่าวหรานพัก คืนละ 100 เหวิน พัก 15 คืน รวม 1,500 เหวิน ส่วนข้ากับหย่วนซานพักห้องนอนรวม คืนละ 20 เหวินสำหรับสองคน รวม 300 เหวิน”
“ค่าอาหาร ฮ่าวหรานกินดีกว่าหน่อย วันละประมาณ 75 เหวิน ตลอด 15 วันเป็นเงิน 1,125 เหวิน ส่วนข้ากับหย่วนซานกินพอประทัง วันละ 10 เหวิน สองคนรวม 150 เหวิน”
“ค่าซื้อตะกร้าสอบกับเครื่องเขียนสำหรับเข้าสอบ รวม 1 ก้วน 357 เหวิน”
“ของกำนัลตอบแทนท่านอาจารย์หลี่ ซื้อเครื่องเขียนชั้นดีหนึ่งชุด คิดเป็นเงิน 900 กว่าเหวิน”
“ค่าสมัครสอบกับค่าประกัน รวมเป็นเงิน 2 ก้วนเต็ม!”
....
เขาเงยหน้าขึ้น กวาดสายตามองผู้คน ก่อนกล่าวเสียงหนักแน่นว่า “รวมทั้งหมดแล้ว การสอบระดับอำเภอคราวนี้ใช้เงินทั้งสิ้น 7 ก้วน 250 เหวิน!”
“ตั้ง 7 ก้วนกว่าเชียวหรือ?!”
“สวรรค์เอ๋ย...”
ภายในศาลบรรพชนพลันมีเสียงสูดลมหายใจด้วยความตกใจดังระงม เหล่าผู้อาวุโสหลายคนมองหน้ากัน สีหน้าทั้งตื่นตะลึงทั้งเสียดายเงิน
พวกเขารู้ว่าการส่งคนเรียนหนังสือต้องใช้เงิน แต่ไม่คิดเลยว่าเพียงการสอบระดับอำเภอครั้งเดียวจะสิ้นเปลืองถึงเพียงนี้!