ฉินฮ่าวหรานยิ้มเล็กน้อย “ไม่เป็นไร ขอบคุณท่านผู้เฒ่า”
เขาล้วงเหรียญทองแดงหลายเหรียญจากแขนเสื้อ ยื่นส่งให้
ชายชราชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนรับเหรียญมาชั่งน้ำหนักบนฝ่ามือ แล้วมองฉินฮ่าวหรานอีกครั้ง แววระแวดระวังในดวงตาแปรเปลี่ยนเป็นความฉงน
เขาถามขึ้นว่า “ท่านเป็นบัณฑิตใช่หรือไม่?”
“ข้าเคยร่ำเรียนหนังสืออยู่หลายปี ท่านผู้เฒ่าดูออกได้อย่างไร?”
ชายชราหัวเราะหึ ๆ สองครั้ง “ท่านพูดจาเป็นหลักเป็นการ ไม่เหมือนคนหยาบกระด้างอย่างพวกเรา อีกอย่าง ในเขตเมืองเหนือแห่งนี้ จะมีใครสวมรองเท้าผ้ามาเยี่ยมเยือนกันเล่า? ท่านมาจากในเมืองกระมัง?”
ฉินฮ่าวหรานก้มมองรองเท้าผ้าบนเท้าตนเอง บริเวณขอบรองเท้าเปื้อนโคลนไปแล้ว เขายิ้มเล็กน้อย “ใช่ ข้ามาจากทางประตูฉงเหวิน”
“ประตูฉงเหวิน... แถวนั้นล้วนเป็นที่พำนักของขุนนางใหญ่ ท่านเองก็เป็นขุนนางหรือ?”
ฉินฮ่าวหรานไม่ได้ยอมรับและไม่ได้ปฏิเสธ เพียงถามว่า “ท่านผู้เฒ่า ชีวิตความเป็นอยู่ของครอบครัวท่านพอไปได้หรือไม่?”
“พอไปได้หรือ? จะพอไปได้อย่างไร? ลูกชายไปเป็นทหารชายแดน สามปีแล้วไม่กลับมา แม้แต่จดหมายสักฉบับก็ไม่มี ลูกสะใภ้พาหลานชายอาศัยอยู่ในกระท่อม ให้คนซักเสื้อผ้าเลี้ยงปากท้อง ตาเฒ่าอย่างข้าไร้ประโยชน์ ทำได้เพียงหางานรับจ้าง กลางวันกวาดถนนเก็บกวาดสิ่งสกปรก เก็บฟืนเฝ้ายุ้งฉาง หากมีงานศพก็ไปช่วยงานแลกข้าวหยาบมาสักสองสามปาก ประคองให้คนในครอบครัวมีชีวิตรอดไปอย่างยากลำบาก”
ฉินฮ่าวหรานขมวดคิ้วเล็กน้อย “ราชสำนักมิได้แจกจ่ายเสบียงกับเบี้ยหวัดหรือ? ตามหลักแล้ว ครอบครัวของทหารรักษาเมืองล้วนควรได้รับแล้ว”
ชายชราส่ายหน้า “แจกแล้ว แต่ตาเฒ่าอย่างข้าเสียดายไม่กล้าใช้ จึงเก็บไว้ทั้งหมด เผื่อวันหน้าหลานชายโตขึ้น จะได้ใช้แต่งภรรยาและตั้งตัว ได้ยินว่าราชสำนักกำลังตรวจสอบที่นาในครอบครอง มีที่ดินจำนวนมากถูกตรวจพบ แล้วจะแบ่งให้ชาวบ้าน จริงหรือ?”
ฉินฮ่าวหรานพยักหน้า “จริง”