งานเลี้ยงฉลองบรรดาศักดิ์ของจวนโหวติ้งหย่วนจัดต่อเนื่องมาสามวัน วันนี้เป็นวันสำคัญ
ซูเจายืนอยู่ใต้ระเบียงฝั่งตะวันตก มองสินสอดถูกหามออกไปทีละหีบ
วันนี้จวนเผยกำลังส่งของหมั้นชุดใหญ่ไปยังตระกูลชุยแห่งชิงเหอ
เผยจื้อหย่วนเป็นผู้กำหนดวันเอง โดยเลือกให้ตรงกับวันนี้
หลายปีที่ผ่านมา เมื่อมีหีบสินสอดเช่นนี้ถูกหามออกจากจวน ต้องผ่านมือนางทีละหีบ ทั้งตรวจนับ จดบัญชี และประทับชื่อ
วันนี้กลับไม่มีใครมาถามนาง ราวกับคนทั้งจวนต่างรู้ข่าว มีเพียงนางที่ยังไม่รู้
เมื่อนับถึงหีบที่สิบหก นางจึงรู้ตัวว่ากำลังนับอยู่
พ่อบ้านเดินมาจากใต้ระเบียง ในมือถือบัญชีแผ่นหนึ่ง
รถม้าด้านนอกมีทั้งหมด 24 คัน คันหนึ่งเป็นรถสำรองที่ร้านรถม้าตระกูลซูส่งมาเมื่อคืน รถของจวนคันนั้นเพลาหักตั้งแต่คืนก่อน ยังซ่อมไม่เสร็จ
พ่อบ้านขีดฆ่ารถคันนั้นออก บอกว่าร้านรถม้าส่งมาแทนเอง ไม่คิดราคาเพิ่ม
“นำรถออกมาก็มีราคา” ซูเจากล่าว “หากวันนี้ไม่นับ ร้านรถม้าก็จะขาดเงินในบัญชีไปหนึ่งรายการ”
นางพับกระดาษเป็นสามทบ เก็บใส่แขนเสื้อ แล้วเดินเข้าโถงไปนั่งร่วมงานเลี้ยง
ในโถงจัดวางโต๊ะไว้ 36 โต๊ะ เวทีงิ้วอยู่ทางตะวันออก กำลังแสดงเรื่องที่สอง
นางเพิ่งนั่งลงได้ไม่นาน เผยจื้อหย่วนก็ลุกขึ้น
วันนี้เขาได้รับบรรดาศักดิ์โหว สวมเสื้อคลุมพระราชทานตัวใหม่
เขากล่าวขอบคุณแขกเหรื่อทั่วทั้งโถงก่อน
ผู้ที่เขาขอบคุณคือพระมหากรุณาธิคุณและผู้อาวุโสหลายท่านที่คอยสนับสนุนเขามาตลอดหลายปี ส่วนความดีความชอบของตนเองกลับไม่เอ่ยถึงแม้แต่คำเดียว
ผู้อาวุโสจากกรมกลาโหมทางฝั่งตะวันออกช่วยเสริมเรื่องหนึ่งให้เขา ช่วงหกวันที่เสบียงทางเหนือขาดแคลน เขาฆ่าม้าของตนแบ่งให้ทหารบาดเจ็บ ส่วนตัวเองเคี้ยวหญ้าม้าอยู่สองวัน
ผู้คนด้านล่างต่างพากันเอ่ยชม
เขาโบกมือ บอกว่าเป็นเรื่องเมื่อหลายปีก่อน ไม่ควรนำมาเอ่ยถึงอีก
เรื่องนี้นางได้ยินมาหลายครั้งแล้ว
งานเลี้ยงใหญ่ครั้งใดก็มีคนเอ่ยถึง ไม่เคยเป็นเขาที่พูดเอง
ครั้งนั้นนางนั่งฟังอยู่ตรงนั้น ยังรู้สึกว่าช่างมีเกียรติ
หลังกล่าวขอบคุณจบ เขาก็วกกลับเข้าเรื่อง
“วันนี้ยังมีเรื่องในครอบครัวอีกเรื่องหนึ่ง ขณะที่ทุกท่านอยู่พร้อมหน้า ข้าขอแจ้งให้ทราบ”
เขากล่าวว่าสกุลซูปรนนิบัติเขามาสิบปี ขยันขันแข็งและไม่เคยทำผิดพลาด ความเหน็ดเหนื่อยตลอดหลายปีมานี้เขาจดจำไว้
จากนั้นเขากล่าวว่า “เพียงแต่ภรรยาข้ามาจากตระกูลพ่อค้า คนที่ไปมาหาสู่ส่วนใหญ่เป็นพ่อค้าและคนดูแลบัญชี ไม่คุ้นเคยกับการคบหาฮูหยินขุนนางและเครือญาติ จึงไม่เหมาะจะดูแลกิจการภายในจวนอีกต่อไป”
โต๊ะด้านหลังยังคงรินสุรา ผู้ที่นั่งแถวหน้าฟังชัดก่อนวางตะเกียบ แล้วส่งข่าวต่อไปด้านหลัง จนแพร่ไปถึงหน้าประตูจึงหยุด
“ข้าได้ยื่นหนังสือไปยังตระกูลชุยแห่งชิงเหอแล้ว จะแต่งบุตรีตระกูลชุยเป็นภรรยาเอก ส่วนสกุลซูเป็นภรรยาเสมอภาค”
ขณะกล่าว เขาเหลือบมองไปยังที่นั่งประธาน
ท่านผู้เฒ่าที่นั่งประธานกระแอมเบา ๆ กำผ้าเช็ดหน้าแน่นขึ้นเล็กน้อย แต่ไม่ได้มองมาทางนี้
เผยจื้อหย่วนหันกลับมามองซูเจา
“ลดเจ้าเป็นภรรยาเสมอภาค ก็นับว่าไว้หน้าเจ้าแล้ว”
พูดจบเขาก็หยุดรอ
ซูเจ้ารู้ว่าเขากำลังรออะไร
หลายปีก่อนยามเขาได้เลื่อนตำแหน่งหรือรับแต่งตั้ง ที่บ้านจัดงานเลี้ยง เขาก็มักกล่าวเช่นนี้ก่อน แล้วรอให้นางพูดต่อสักประโยค
ครั้งแรกคือปีที่เขาสอบได้จิ้นซื่อ จัดงานเลี้ยงสี่โต๊ะในเรือนเช่าหลังหนึ่ง
มีคนในงานกล่าวชมว่าเขามีภรรยาดี บอกว่าเงินของตระกูลซูช่วยปูทางให้เขา
ใต้โต๊ะเขากุมมือนางไว้ นางช่วยรับคำแทนเขา กล่าวเพียงว่า ทุกสิ่งล้วนเป็นสิ่งที่เขาหามาได้ด้วยตนเอง
ปีนั้นนางอายุยี่สิบปี ทุกคนในงานได้ยินถ้อยคำนั้น นางกลัวว่าจะมีใครไม่ได้ยิน
สิบปีผ่านไป เขากลับเชื่อเช่นนั้นเสียก่อน
วันนี้เขายังคงรอประโยคนั้น แต่นางนั่งนิ่ง
พ่อบ้านจากตระกูลชุยที่มาแสดงความยินดีมาถึงปากประตูโถงในเวลานี้พอดี
เผยจื้อหย่วนขมวดคิ้วเล็กน้อย
“ต่อจากนี้เรื่องในจวนให้สกุลชุยดูแล” เขากล่าว “เจ้ายังอยู่ในจวนต่อได้ ข้าจะไม่ปฏิบัติต่อเจ้าอย่างไม่เป็นธรรม”
มือของนางเย็นเฉียบ ก่อนหน้านี้ตอนยืนใต้ระเบียงฝั่งตะวันตกนับสินสอดยังไม่รู้สึกเช่นนี้
ซูเจาลุกขึ้น หยิบกระดาษแผ่นนั้นออกจากแขนเสื้อแล้วคลี่ออก
“วันนี้แขกทุกท่านล้วนมาแสดงความยินดีกับข้า” เผยจื้อหย่วนกล่าว “อย่าก่อเรื่องในเวลาเช่นนี้”
“วันนี้ทุกคนอยู่พร้อมหน้า” ซูเจากล่าว “ข้าจะส่งมอบบัญชี”
“มีสามเรื่องที่คนจดบัญชีไม่อาจบันทึกไว้ได้ ข้าขออ่านให้ฟัง”
งิ้วบนเวทียังคงแสดงอยู่ ทว่าด้านล่างแทบไม่มีใครมองดูแล้ว
“เรื่องแรก อาหาร สุรา และผลไม้ในงานวันนี้มาจากสามร้าน ได้แก่ จวี้เต๋อฮุ่ย ร้านสินค้าจิปาถะตระกูลซู และร้านผลไม้ทางใต้ของเมือง ใบส่งของประทับชื่อไว้ตั้งแต่วันที่สองเดือนสิบ ระบุว่าให้ลงบัญชีตามธรรมเนียมเดิม แล้วค่อยชำระหลังขึ้นปีใหม่”
“แต่ในใบส่งของไม่ได้ระบุว่าธรรมเนียมเดิมของปีใด และหลังขึ้นปีใหม่ผู้ใดจะไปชำระ”
“เรื่องที่สอง รถม้าด้านนอกทั้ง 24 คันเป็นของร้านรถม้าตระกูลซู ตลอดสิบปีนี้ไม่เคยเก็บเงินมัดจำแม้แต่อีแปะเดียว”
“มิใช่เพราะร้านรถม้ามีน้ำใจ เจ้าของร้านรู้ดีว่าบัญชีของจวนนี้อยู่ในมือข้า”
“เรื่องที่สาม เรือนพักต่างห้าแห่งด้านหลัง ซึ่งเป็นเรือนที่ทุกท่านเข้าพักเมื่อวันก่อน บ้านเหล่านั้นเป็นของตระกูลซู สัญญาเช่าเก็บไว้ที่กรมทะเบียนที่ดิน ชำระปีละครั้ง โดยชำระให้ร้านของข้า จนถึงบัดนี้ยอดยังค้างอยู่ในบัญชี”
เจ้าของร้านจวี้เต๋อฮุ่ยที่นั่งโต๊ะที่สองทางฝั่งตะวันตก เมื่อครู่ยังชนจอกกับผู้อื่นอยู่ คราวนี้กลับวางจอกลง
ซูเจาวางกระดาษแผ่นนั้นลงบนโต๊ะ
“งานเลี้ยงสามวันนี้รวมทั้งหมด 640 ตำลึง นับเป็นเงินจำนวนเล็กน้อย แต่ทั้งสามเรื่องกล่าวถึงสิ่งเดียวกัน คนภายนอกยอมให้จวนโหวติ้งหย่วนติดค้าง มิใช่เพราะบัญชีของจวนโหว”
คนหามสินสอดด้านนอกยังคงตะโกนให้จังหวะ เสียงลอดกำแพงสองชั้นเข้ามา ทุกคนในโถงได้ยินชัดเจน
“นับจากวันนี้ ข้าไม่อยู่ในตำแหน่งนี้แล้ว” ซูเจากล่าว “ที่ข้าอ่านออกมา ก็เพื่อให้ทุกท่านที่นั่งอยู่ที่นี่ได้ฟังให้ชัด ต่อจากนี้ผู้ใดให้จวนโหวติดค้าง ผู้นั้นกำลังให้ใครติดค้าง”
สีหน้าเผยจื้อหย่วนเปลี่ยนไปเล็กน้อย ก่อนกลับมาเรียบเฉยอย่างรวดเร็ว
“เรื่องเหล่านี้ข้าจะให้คนดูบัญชีสะสางกับเจ้าในภายหลัง ไม่จำเป็นต้องคิดบัญชีต่อหน้าแขก” เขากล่าว
“ถ่านของเดือนนี้ต้องจัดหา งานเลี้ยงปลายปีต้องกำหนด ยาของท่านผู้เฒ่าพรุ่งนี้ต้องจัดเตรียม ทั้งสามเรื่องต้องจัดการในวันพรุ่งนี้ ท่านโหวเรียกคนดูบัญชีมาเถิด ข้าจะส่งมอบต่อหน้าเขา” ซูเจากล่าว
เผยจื้อหย่วนไม่ได้เรียกคนดูบัญชี
พ่อบ้านจากตระกูลชุยยังยืนอยู่ตรงปากโถง จะเข้าไปก็ไม่ใช่ จะถอยออกไปก็ไม่เชิง
เมื่อเผยจื้อหย่วนเอ่ยปากอีกครั้ง น้ำเสียงอ่อนลงบ้าง เป็นคำพูดที่กล่าวให้คนทั้งโถงฟัง
“วันนี้ภรรยาข้าจัดการเรื่องต่าง ๆ มาทั้งวัน คงเหน็ดเหนื่อยแล้ว ขอทุกท่านอย่าถือสา”
นางมองออกว่านี่คือทางลงให้เขา
นางยังคงยืนอยู่
“อาเจา” เผยจื้อหย่วนกล่าว
เขาไม่ได้เรียกนางเช่นนี้มาสองปีแล้ว
“เจ้าทำเช่นนี้ ตั้งใจให้ข้าขายหน้า”
“สิ่งที่ข้าอ่านล้วนเป็นของที่จวนท่านโหวกินและใช้ไปจริง ๆ” ซูเจากล่าว “หากรายการใดไม่ตรงความจริง ท่านโหวก็ชี้ออกมา ข้าจะขีดทิ้งเดี๋ยวนี้”
เผยจื้อหย่วนไม่ได้ชี้รายการใด
เขายืดตัวตรงอีกครั้ง กล่าวว่าวันนี้เป็นความผิดของตนที่ดูแลไม่ทั่วถึง ทำให้ทุกท่านเสียอารมณ์ ทว่าสุรายังคงต้องดื่มต่อ
เขาสั่งให้คนยกสุรามาอีกชุด
ด้านล่างมีคนหัวเราะตามสองสามเสียง สองโต๊ะเริ่มเก็บข้าวของแล้ว แต่ถูกคนร่วมโต๊ะรั้งไว้ จึงนั่งลงดังเดิม
โต๊ะที่สองทางฝั่งตะวันตก เจ้าของร้านจวี้เต๋อฮุ่ยยกจอกขึ้นอีกครั้ง ชนกับคนข้างกายเบา ๆ
ซูเจาเก็บกระดาษกลับเข้าแขนเสื้อ คารวะไปทางที่นั่งประธาน แล้วเดินออกไป
ทางออกจากโถงต้องผ่านประตูพิธีการ
สินสอดยังคงถูกหามออกไป หญิงรับใช้ผู้คุมขบวนหลีกทางให้นาง แล้วร้องเรียกฮูหยิน
ร้องจบ นางก็ก้มหน้าลง
ซูเจาหยุดฝีเท้าไปครึ่งก้าว
“ไม่รู้แล้วหรือว่าควรเรียกอย่างไร?”
“...เจ้าค่ะ”
“เรียกตามเดิม” ซูเจากล่าว “ถึงเวลาต้องเปลี่ยน จวนย่อมมีคำสั่งลงมาเอง”
หีบสินสอดที่หามผ่านหน้านางปิดฝาไม่สนิท เผยให้เห็นผ้าแพรลายดอกบัวเลื้อยอยู่ครึ่งพับ
เป็นสินค้าล็อตใหม่ของร้านทางตะวันตกของเมืองในปีนี้ มีทั้งหมด 12 พับ
นางจำได้แม่น เพราะเงินค่าสินค้าล็อตนั้นจนถึงวันนี้ยังค้างอยู่ในบัญชี
นางเดินจากไป
พ่อบ้านตามออกมา ในมือยังถือถาดใส่ซองเงินรางวัลที่เพิ่งเก็บมา บนถาดเหลือซองที่ยังไม่ได้แจกอยู่เจ็ดแปดซอง
“ฮูหยิน... บ่าวจากร้านสินค้าจิปาถะรออยู่ที่ประตูข้างขอรับ” เขากล่าว “เขาถามว่าสุราสามสิบหกไหในวันนี้จะลงบัญชีตามเดิม หรือชำระเงินสด”
“ไปบอกเขาว่าวันนี้ยังไม่ต้องตอบ รอให้คนของจวนไปแจ้ง” ซูเจากล่าว
“แล้วซองเงินเหล่านี้...”
“แจกตามเดิม” ซูเจากล่าว “ผู้ที่อยู่ในงานวันนี้ ห้ามขาดไปแม้แต่คนเดียว”
พ่อบ้านรับคำแล้วหันหลังเดินไปสองก้าว ก่อนย้อนกลับมาอีกครั้ง
“ฮูหยิน” เขากล่าว “ข้าว ถ่าน และยาของจวนในวันพรุ่งนี้ บ่าวควรไปถามผู้ใด?”
สิบปีก่อน ในเดือนแรกที่นางเข้าจวน พ่อบ้านก็ถามประโยคนี้เช่นกัน
ตอนนั้นนางอายุสิบเก้าปี กอดสมุดบัญชีไว้ในอ้อมแขน เขาถามสิ่งใดนางก็ตอบสิ่งนั้น ใช้เวลาสามเดือนกว่าจะกล้าตัดสินใจเอง
“ตั้งแต่พรุ่งนี้ไป เจ้าจงถามคุณหนูชุย”
“คุณหนูชุยยังไม่ได้เข้าจวนขอรับ”
“เช่นนั้นก็ไปถามท่านโหว” ซูเจากล่าว “เมื่อครู่ท่านโหวกล่าวต่อหน้าทุกคนแล้วว่า เรื่องในจวนให้สกุลชุยดูแล”
พ่อบ้านรับคำ
“ยังมีอีกเรื่องหนึ่ง” ซูเจากล่าว “พรุ่งนี้เช้าเชิญอาจารย์เฉียนมาที่เรือนฝั่งตะวันตก ข้ามีเอกสารฉบับหนึ่งให้เขาร่าง”
“เอกสารใดหรือขอรับ?”
“หนังสือหย่าขาด”