อากาศยามเช้ายังหลงเหลือไอเย็นชื้นจากพื้นหินปูอยู่จาง ๆ
เวซารีโอยืนอยู่หน้าแผงหนังสือในร้านหนังสือเล็กคับแคบของเขตพระวิญญาณ พลางใช้นิ้วหัวแม่มือลูบขอบหนังสือเล่มหนึ่ง
ผิวกระดาษมีสัมผัสสากเป็นเม็ดละเอียดเพียงเล็กน้อย แต่เนื้อกระดาษโดยรวมสม่ำเสมออย่างยิ่งและเหนียวทน
เมื่อเปิดหน้าหนังสือ กลิ่นเฉพาะตัวของหมึกที่เจือกลิ่นเปรี้ยวอ่อน ๆ ก็ลอยขึ้นมา ชวนให้เผลอสูดหายใจลึกอีกสองครั้ง นี่คงเป็น “กลิ่นอายแห่งความรู้” ของโลกใบนี้กระมัง
บนหน้ากระดาษไม่มีรอยนูนเว้าอย่างที่เกิดจากเหล่านักบวชยุคกลางใช้ปากกาขนนกคัดลอกตัวอักษรลงบนแผ่นหนังด้วยความยากลำบาก หากเป็นรอยเรียบเสมอกันซึ่งเกิดจากตัวพิมพ์โลหะกดลงบนกระดาษอย่างเป็นระเบียบ
นี่คือการพิมพ์แบบเรียงพิมพ์ แถมยังชำนาญถึงขั้นนี้ กระดาษก็มีคุณภาพดีเยี่ยม ต่อให้เอาไปเทียบกับช่วงปลายยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาในชาติก่อน ก็ยังนับว่าเป็นของชั้นยอด
เมื่อเห็นว่าเวซารีโอไม่ได้อ่านเนื้อหาในหนังสือ แต่กำลังพินิจเนื้อกระดาษ เจ้าของร้านก็ไม่ได้ขับไล่เขา กลับเอ่ยอย่างภาคภูมิใจว่า “นี่เป็นเทคโนโลยีเฉพาะของนครแห่งดอกไม้เชียวนะ ที่อื่นไม่มีทางซื้อกระดาษราคาถูกและใช้ดีขนาดนี้ได้หรอก เยี่ยมไปเลยใช่ไหมล่ะ?”
เจ้าของร้านสวมเพียงเสื้อผ้าฝ้ายเนื้อหยาบธรรมดา ทว่าความภาคภูมิใจในน้ำเสียงนั้นเป็นของจริง
เมื่อรู้ว่าเป็นเทคโนโลยีเฉพาะของนครแห่งดอกไม้ ความตกตะลึงในใจเวซารีโอก็คลายลงไปบ้าง แม้จะเหลือเชื่ออยู่มาก แต่ถ้าเป็นเทคโนโลยีเฉพาะของนครรัฐแห่งหนึ่ง ก็ดูจะพอเข้าใจได้ขึ้นมาหน่อย
เห็นทีชื่อที่ตั้งผิดคงไม่มี มีแต่ฉายาที่ตั้งผิด นครรัฐแห่งนี้ถูกเรียกขานว่าเมืองแห่งศิลปะและบุปผา ไม่ใช่เรื่องเกินจริงเลย
ทั้งงานแก้ว การทำกระดาษ และการจัดเรียงพิมพ์อย่างชำนาญ เทคโนโลยีเหล่านี้ควรต้องผ่านกาลเวลายาวนานกว่าจะเผยแพร่ไปถึงสามัญชน แต่ที่นี่กลับผสานเข้ากับชีวิตประจำวันอย่างราบรื่น แม้แต่พ่อค้าแม่ค้าขายผักในท้องถิ่นก็ยังอ่านตัวอักษรใหญ่ ๆ บนหนังสืออ่านเล่นคุณภาพต่ำได้หลายตัว
ไม่มีการกดขี่อย่างสุดโต่งจากกลุ่มศาสนา ทั้งยังไม่มีปรากฏการณ์ทำให้ประชาชนโง่เขลาอย่างชัดเจนอันเกิดจากการผูกขาดความรู้ เทคโนโลยีดูราวกับถูกยกระดับขึ้นมาอย่างฝืนธรรมชาติ ทว่ากลับสอดคล้องลงตัวอย่างสมบูรณ์
ยิ่งไปกว่านั้น ความภาคภูมิใจที่ซ่อนอยู่ในน้ำเสียงของเจ้าของร้านยังแสดงให้เห็นว่าพวกเขาผูกพันกับนครแห่งดอกไม้มากเพียงใด
ดูท่าวัฒนธรรมและการศึกษาของนครแห่งดอกไม้จะรุ่งเรืองกว่าที่เขาคิดไว้มาก ไม่แปลกเลยที่แม้แต่เขตพระวิญญาณซึ่งเป็นย่านสามัญชนก็ยังมีโรงละครตั้งแต่สองแห่งขึ้นไป
เวซารีโอพลิกหนังสือในมือดูปก ชื่อบนปกคือ 《ทะเลกับไข่มุก: บันทึกเส้นทางเดินเรือเวเนียร์และภูมิประเทศโดยรอบ》 ภายในมีภาพประกอบที่จัดวางเป็นระเบียบพร้อมคำบรรยาย แม้เพียงอ่านคำบรรยายเหล่านี้ เวซารีโอก็รู้แล้วว่าข้อมูลในหนังสืออาจไม่ถูกต้องทั้งหมด แต่ในฐานะหนังสืออ้างอิงสักเล่ม มันก็ใช้ได้อย่างเหลือเฟือ
สำหรับคนที่กำลังง่วนกับการดัดแปลง 《พ่อค้าแห่งเวนิส》 ให้กลายเป็น 《พ่อค้าแห่งนครไข่มุก》 อย่างแข็งทื่อ วัตถุดิบพื้นฐานเหล่านี้เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้
เวซารีโอเลื่อนเหรียญใบเงินเหรียญสุดท้ายที่เจ้าของร่างเดิมทิ้งไว้ไปบนเคาน์เตอร์ เจ้าของร้านหนังสือรับมันด้วยมือที่เต็มไปด้วยหนังด้าน แล้วทอนเงินให้เป็นเหรียญทองแดงย่อยเก่าโทรมหลายเหรียญ
เงินทุนแทบจะหมดเกลี้ยงแล้ว เงินที่เหลือคงพอให้เวซารีโอประทังชีวิตโดยไม่ต้องอดอยากได้เพียงเท่านั้น แม้หนังสือพวกนี้จะ “ราคาถูกมาก” แต่ก็ถูกแค่สำหรับชนชั้นกลางเท่านั้น สำหรับชาวบ้านทั่วไปแล้ว ซื้อไหวก็จริง แต่ต้องกัดฟันซื้อ กระนั้นการที่ราคาทำได้ถึงระดับนี้ก็แสดงให้เห็นแล้วว่าผู้ปกครองนครแห่งดอกไม้ให้ความสำคัญกับวรรณกรรมอย่างแท้จริง
ที่จริงเจ้าของร่างเดิมไม่ได้ยากจน ทว่าเวซารีโอไม่เข้าใจเลยว่าเหตุใดอีกฝ่ายจึงยอมซื้อเสื้อผ้ากับเครื่องแต่งกายที่ดูภูมิฐาน แทนที่จะซื้อหนังสืออ้างอิงที่มีประโยชน์เช่นนี้เพิ่มอีกสักหน่อย
เวซารีโอกอดเอกสารที่เพิ่งได้มาเดินออกจากร้าน แสงอาทิตย์ขับไล่หมอกไปหมดแล้ว เสียงร้องขายของเหล่าพ่อค้าแม่ค้าบนถนนดังกลบเสียงค้อนจากร้านตีเหล็กข้างทาง ล้อไม้ของรถม้าบดผ่านขอบรางระบายน้ำ สาดผงโคลนที่แห้งบ้างเปียกบ้างขึ้นมาเป็นฝอยเล็ก ๆ
แต่เดินไปได้ไม่ไกล เวซารีโอก็รู้สึกว่าห้องสมุดในสมองเริ่มทำงานขึ้นมาอย่างฉับพลัน ความทรงจำบางส่วนของเจ้าของร่างเดิมที่ถูกปิดผนึกไว้พบกับ “คำค้น” เฉพาะของมันเข้า จึงกำลังเรียกข้อมูลออกมาอย่างฝืนบังคับ
เวซารีโอหยุดฝีเท้าตามสัญชาตญาณ สายตาเคลื่อนไปตามคำชี้นำอันแผ่วเบาจากร่างกาย ผ่านกลุ่มหญิงสาวคนงานหลายคนที่กำลังโต้เถียงเรื่องราคาผ้าอยู่ตรงหัวมุมถนน ก่อนจะหยุดลงใต้ชายคาเตี้ย ๆ แห่งหนึ่ง
เด็กสาวที่ยืนอยู่ตรงนั้นสะดุดตาอย่างยิ่ง แม้จะอยู่กลางตลาดในเขตพระวิญญาณที่ผู้คนเบียดเสียดกันก็ตาม
ผมยาวหยักศกสีแดงสดของเธอไม่ได้จัดแต่งอะไรมาก เพียงถักเป็นเปียแล้วพาดไว้บนบ่า ตามรอยแสกผมยังมีเศษหญ้าสีเหลืองปนน้ำตาลติดอยู่เล็กน้อย รวมถึงแป้งที่ยังปัดออกไม่หมด แสงอาทิตย์ส่องให้เห็นกระบนจมูกทั้งสองข้าง ซึ่งแต้มอยู่บนผิวขาวผ่องของเธออย่างจาง ๆ
เธอไม่ได้สูงโดดเด่นนัก ออกจะเตี้ยด้วยซ้ำ คาดว่าสูงน้อยกว่าเวซารีโออยู่เกือบหนึ่งศีรษะ แต่รูปร่างที่อวบอิ่มอย่างเกินพอดีกลับทำให้ชุดแม่ชีสีเทาหม่นซึ่งใหญ่โคร่งดูพองตึงขึ้นมา แขนเสื้อของชุดถูกพับขึ้นเหนือข้อศอกอย่างลวก ๆ เผยให้เห็นแขนสะอาดสะอ้านกับมือที่เห็นชัดว่าคุ้นเคยกับงานไร่นา
ในเวลานี้ เจ้าของมือคู่นั้นกำลังเขย่งปลายเท้าเล็กน้อย พลางมองเมืองแห่งนี้ด้วยแววตาใคร่รู้
ไม่นานนัก เธอก็ดูเหมือนจะสัมผัสได้ถึงบางสิ่ง จึงหันมาทางเวซารีโอ เมื่อมองเห็นใบหน้าของเขา แววตาของเด็กสาวก็สว่างวาบขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ใบหน้าซื่อตรงของเธอกำลังจะเผยรอยยิ้มทักทายที่อบอุ่นอย่างเต็มเปี่ยม แขนขวาก็ยกขึ้นตามสัญชาตญาณ
แต่แล้ว แขนที่เพิ่งยกขึ้นได้ครึ่งทางก็ชะงักและลดกลับลงมาอย่างกะทันหัน เธอคงเพิ่งสังเกตเห็นเศษผงที่ติดอยู่บนผม รวมถึงคราบดินที่ชายชุดแม่ชียังเช็ดออกไม่หมดในชั่วขณะนั้น จากนั้นก็อดเปรียบเทียบสภาพ “ไม่เรียบร้อย” ของตนกับ “นักเขียนบทละครผู้ยิ่งใหญ่” ที่อยู่ไกลออกไป ซึ่งสวมเสื้อคลุมประณีตและหนีบหนังสือปกแข็งไว้ใต้แขนไม่ได้
เธอถึงกับถอยไปครึ่งก้าวเข้าไปในเงาตรงโคนกำแพง พยายามทำให้การแต่งกายเรียบง่ายของตนไม่สะดุดตาท่ามกลางชาวเมืองที่อยู่รอบข้าง แล้วจึงก้มศีรษะให้เวซารีโอเพียงเล็กน้อยอย่างสำรวมจากอีกฟากของฝูงชนที่พลุกพล่าน ความกระตือรือร้นบนใบหน้าถูกเก็บซ่อนไว้ กลายเป็นกิริยาเก้อเขินที่ดูเหมือนกลัวว่าคนรู้จักจะเห็นเข้า แล้วทำให้อีกฝ่ายต้องเดือดร้อน
อีกฝ่ายไม่กล้าทักทายเขาด้วยซ้ำ คงกลัวว่าจะทำให้ภาพลักษณ์ของนักเขียนบทละครประจำโรงละครดาวกระจายเสียหาย
ในช่วงเวลาแสนสั้นนี้ เวซารีโอก็อ่านข้อมูลในความทรงจำของเจ้าของร่างเดิมเกี่ยวกับเด็กสาวคนนั้นได้แทบทั้งหมดแล้ว
เวซารีโอถอนหายใจเบา ๆ อยู่ในใจ แขนที่หนีบหนังสือไว้พลันกระชับแน่นขึ้นโดยไม่รู้ตัว
เขาไม่ได้หันหลังกลับหรือแสร้งทำเป็นมองไม่เห็นอย่างที่เจ้าของร่างเดิมมักทำ หากสอดมือกลับเข้าไปในกระเป๋าเสื้อ ก้าวเท้าในรองเท้าหนังเก่าคู่เดิม เดินผ่านแอ่งน้ำบนพื้น มุ่งฝ่ารถเข็นที่เข็นตัดขวางเข้ามา แล้วตรงไปยังชายคาเตี้ยแห่งนั้น