คำถามสามข้อของหยางโย่งจี๋ ดุจดาบไร้รูปสามเล่มที่แทงทะลุบาดแผลและความเท็จของราชสำนักต้าเฉียนที่มีต่อปัญหาแดนเหนือตลอดแปดสิบปี
รอยยิ้มทางการของตู้เหวินหยวนบนใบหน้าแข็งทื่อไปทั้งสิ้น นิ้วมือที่ถือจอกเหล้ากำแน่นขึ้นเล็กน้อย
เขาคิดไม่ถึงว่าบัณฑิตชุดเขียวผู้ดูสุภาพอ่อนโยนผู้นี้ คำพูดจะเฉียบขาดถึงเพียงนี้ ฉีกเสื้อคลุมอันงดงามที่ราชสำนักใช้ปกปิดความละอายออกอย่างไร้ความปราณี
ตลอดแปดสิบปี ราชสำนักยังคงคำนึงถึงแดนเหนืออยู่จริงหรือ?
บางทีอาจมีผู้กล่าวถึงในที่ประชุมเป็นครั้งคราว แต่ส่วนใหญ่กลับมองว่าเป็นภาระหนัก หรือแม้กระทั่งใช้เป็นข้ออ้างในการเก็บภาษีเพิ่มและปราบปรามศัตรูทางการเมือง
นโยบายระดับชาติที่มุ่งมั่นจะยึดดินแดนคืนจริงหรือ?
นอกจากเงินเดือนทหารชายแดนจำนวนน้อยนิดที่จัดสรรเป็นสัญลักษณ์ทุกปี เมื่อใดเคยมีกลยุทธ์และการลงทุนที่แท้จริง?
ส่วนงบประมาณเสบียงสำหรับการบุกยึดแดนเหนือโดยเฉพาะ ยิ่งเป็นเรื่องเพ้อฝัน ไม่ถูกหักลดและยักยอกไปเสียก่อนก็ถือว่าโชคดีแล้ว
คำถามเหล่านี้ คำตอบเป็นที่รู้กันอยู่แก่ใจ แต่ไม่อาจเอ่ยออกมาได้ โดยเฉพาะไม่อาจยอมรับต่อหน้าธารกำนัล ต่อหน้าราชาเป่ยเหลียงและเหล่าผู้ใต้บังคับบัญชา
ลำคอของตู้เหวินหยวนแห้งผาก เขาฝืนใจสงบสติอารมณ์ พยายามใช้ถ้อยคำราชการกลบเกลื่อน: "ที่ท่านพูด... ราชสำนักย่อมมีความยากลำบากและแผนการโดยรวมของตนเอง เรื่องแดนเหนือ กระทบเพียงเส้นเดียวก็สั่นทั้งร่าง เกี่ยวข้องกับชะตากรรมของประเทศและความเป็นอยู่ของราษฎร จะพูดถึงการศึกสงครามได้ง่าย ๆ หรือ? การจัดเตรียมในแต่ละปี ล้วนเพื่อ..."
"เพื่อรักษาสภาพเดิมไว้ อยู่อย่างสันติไปวัน ๆ ใช่หรือไม่?"
หยางโย่งจี๋ขัดขึ้นอย่างสุภาพ น้ำเสียงยังคงสงบ แต่แฝงไปด้วยความเมตตากรุณาที่มองเห็นสัจธรรมของโลก "ท่านตู้ไม่ต้องปิดบัง โย่งจี๋เองก็เคยอยู่ในราชสำนักนาน รู้ดีถึงความยากลำบากเหล่านั้น บนแท่นสูง เหล่าขุนนางมากมาย ยุ่งอยู่กับการแก่งแย่งอำนาจ คิดคำนวณถึงผลประโยชน์ส่วนตนและผลประโยชน์ของตระกูลมากมายเหลือเกิน ผู้ที่คิดถึงบ้านเมืองและราษฎรแดนเหนือที่ถูกทอดทิ้งอย่างแท้จริง มีสักกี่คน?"