แท้จริงแล้ว หากวิเคราะห์จากมุมเศรษฐกิจ ต้นทุนของโรงงานหลวงยังลดลงได้อีก
แม้ไม่มีเครื่องจักรไอน้ำ แต่ต้าซ่งก็ไม่จำเป็นต้องลดต้นทุนจนถึงขั้นบิดเบี้ยวเช่นที่อังกฤษเทสินค้าสู่ทั่วหล้า
สายการผลิตและเครื่องปั่นด้ายแบบใหม่ เพียงพอจะพลิกโฉมโครงสร้างการค้า
ปัจจัยสำคัญหลายประการที่ส่งผลต่อราคาสินค้า ได้แก่
หนึ่ง กำลังการผลิต
หากใช้เครื่องจักร ก็สามารถลดแรงงานบางส่วนและเพิ่มความเร็วได้
สอง การแบ่งงานในสายการผลิต
ในโรงงานหัตถกรรมแบบดั้งเดิม ช่างฝีมือคนหนึ่งรับผิดชอบสินค้าชิ้นหนึ่งตั้งแต่ต้นจนจบ
หากสินค้าชิ้นหนึ่งต้องผ่านสี่ขั้นตอน หลังช่างฝีมือทำขั้นตอนแรกเสร็จ ก็จะไปทำขั้นตอนที่สอง ส่วนเครื่องมือสำหรับขั้นตอนแรกก็ถูกวางทิ้งไว้ข้างกาย
เช่นเดียวกัน เมื่อทำขั้นตอนที่สาม เครื่องมือสำหรับขั้นตอนที่สองก็ถูกวางทิ้งไว้ข้างกาย
แต่หากเป็นสายการผลิต ช่างฝีมือแต่ละคนทำเพียงขั้นตอนเดิมซ้ำไปเรื่อย ๆ เครื่องมือก็จะไม่ถูกทิ้งไว้เฉย ๆ
จากการคำนวณอย่างรอบคอบ การแบ่งงานในสายการผลิตมีประสิทธิภาพสูงกว่าการผลิตแบบดั้งเดิมอย่างน้อยสามเท่า
เหตุใดสายการผลิตของต้าซ่งในยามนี้จึงยังทำไม่ได้ถึงสามเท่า?
เพราะยังเกี่ยวข้องกับข้อสาม
สาม ห่วงโซ่อุปทานก็เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อราคาสินค้า
ซึ่งรวมถึงการจัดซื้อวัตถุดิบ การเก็บรักษา และการจัดสรรเพื่อการผลิต
คำนวณตามสายการผลิตแล้ว คนงานหญิง 1,000 คนสามารถผลิตผ้าได้ 90,000 พับต่อปี ทว่าบัดนี้ผลิตได้เพียง 50,000 พับ
สาเหตุหลักคือระบบจัดซื้อวัตถุดิบ การเก็บรักษาและแบ่งบรรจุ รวมถึงการจัดสรรยังไม่สมบูรณ์ จึงทำให้วัตถุดิบที่ป้อนเข้าสายการผลิตขาดแคลน
เรื่องนี้ต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะประสานให้เข้าที่และปรับปรุงได้ดียิ่งขึ้น