เมื่อคืน ตำหนักเฉียนชิงจมอยู่ในราตรีอันมืดมิด เปลวเทียนไหวระริกตลอดคืนโดยไม่ดับลง
คังซีนั่งอยู่หน้าโต๊ะทรงพระอักษรเพียงลำพัง เนิ่นนานก็ยังมิได้บรรทม ความคิดในพระทัยวนเวียนอยู่กับการถ่วงดุลในราชสำนักและความเป็นอยู่ของราษฎรนับหมื่น ครั้นทอดพระเนตรอิ้นฉีที่ทรงกล่อมจนหลับไปแล้ว ก็พลันนึกถึงท่าทีบริสุทธิ์ไร้มารยาเมื่อเขาไปขอร้องในตำหนักข้าง
ทรงไตร่ตรองซ้ำแล้วซ้ำเล่า ชั่งน้ำหนักข้อดีข้อเสีย ในที่สุดก็ตัดสินพระทัยได้
รุ่งขึ้น แสงตะวันส่องสว่าง ท้องพระโรงไท่เหอในยามเช้าเต็มไปด้วยบรรยากาศเคร่งขรึม ขุนนางฝ่ายบุ๋นและฝ่ายบู๊ยืนเรียงรายอยู่สองฟาก เงียบสงัดอย่างสำรวม
เสนาบดีกรมเกษตรก้าวออกมา มือประคองฎีกาที่เย็บเป็นเล่ม กราบทูลรายงานผลการตรวจสอบแปลงเพาะปลูกในช่วงหลายวันที่ผ่านมาเสียงดังชัดเจนว่า ปุ๋ยมูลดินประสิวสูตรใหม่มีสัดส่วนแน่นอนและให้ผลชัดเจน หากใช้ตามข้อกำหนดจะช่วยเพิ่มผลผลิตในนาได้เป็นเท่าตัว เป็นประโยชน์แก่แคว้นและประชาราษฎร์ จึงขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประกาศใช้ทั่วหล้าและจัดทำข้อกำหนดเป็นลายลักษณ์อักษร
เหล่าขุนนางทั้งราชสำนักตั้งใจสดับฟัง ต่างเผยสีหน้ายินดี ทุกคนรู้ว่านี่คือผลงานอันยิ่งใหญ่เพื่อปากท้องของราษฎร ซึ่งหาได้ยากในรอบหลายปีที่ผ่านมา
เมื่อกรมเกษตรกราบทูลจบ คังซีนั่งประทับบนบัลลังก์มังกร พระเนตรกวาดมองทั่วท้องพระโรง ก่อนตรัสด้วยน้ำเสียงหนักแน่น ทุกถ้อยคำก้องกังวานไปทั่วตำหนัก
“เราได้ยินมาว่าการเกษตรคือรากฐานของใต้หล้า ส่วนปากท้องอันอิ่มหนำของราษฎรคือรากฐานแห่งแผ่นดิน อิ้นเหริงพำนักอยู่ในที่คุมขังเพื่อสำนึกผิด ปิดประตูมุ่งมั่นศึกษาเรื่องเกษตร ค้นคว้าวิธีทำปุ๋ยและทดลองซ้ำแล้วซ้ำเล่า ในที่สุดก็คิดค้นวิธีอันเป็นประโยชน์ต่อใต้หล้า ช่วยให้ราษฎรเพิ่มผลผลิตและยุ้งฉางเต็มเปี่ยม นับว่ามีคุณูปการต่อแผ่นดินและปวงประชา”
สิ้นพระสุรเสียง ท้องพระโรงพลันเงียบกริบ เหล่าขุนนางต่างเผยสีหน้าตื่นตะลึง ในใจสั่นสะท้าน
ไม่มีผู้ใดคาดคิดว่าเรื่องนี้เป็นผลงานที่อดีตรัชทายาทคิดค้นขึ้น หลังเงียบหายไปหลายปี กลับถูกฝ่าบาทหยิบยกขึ้นมากล่าวต่อหน้าท้องพระโรงอีกครั้ง พร้อมพระราชทานรางวัลความชอบ
