ตะวันย้อยลงต่ำ ฟ้าเริ่มมืด
บนเส้นทางเล็กนอกหมู่บ้านหยาง จ้าวกังพาเจ้าหน้าที่ฝ่ายการเมืองหลายคนเดินกลับ
เสื้อผ้าของพวกเขาเต็มไปด้วยฝุ่น รองเท้าคู่เกือบหมดมีโคลนสีเหลืองกึ่งแห้งติดอยู่
ลมเหนือพัดเข้าตามปกเสื้อ แต่จ้าวกังกลับปลดกระดุมคอเสื้อกันหนาวออกเล็กน้อย
ฝีเท้าหนัก คิ้วขมวดแน่น ทั้งหัวเต็มไปด้วยการถูกปฏิเสธตลอดทั้งวัน
หลี่หงหวู่ ผู้ให้การศึกษาแห่งกองร้อยที่สอง รีบก้าวตามจ้าวกังให้ทัน
"คอมมิสซาร์ ท่านอย่าเพิ่งท้อ ชาวบ้านแถบนี้ไม่ค่อยเห็นโลก กลัวก็เป็นเรื่องปกติ พรุ่งนี้เราไปไกลหน่อย ไปที่เมืองกัน ที่เมืองคนเยอะ ผมไม่เชื่อว่าจะไม่มีใครยอมเข้าร่วมกองทัพแปดเหล่าของเรา!"
จ้าวกังไม่หยุดฝีเท้า ไม่หันหน้ากลับ
"ไม่มีประโยชน์"
"แม้แต่ชาวบ้านที่หากินอยู่กับดินก็ไม่ยอมมา คนเมืองที่ทำการค้าขาย มีอาชีพมั่นคง ยิ่งไม่มีทางทิ้งครอบครัวไปรบกับเราแน่"
หลี่หงหวู่ อ้าปาก พูดไม่ออกชั่วขณะ ได้แต่ถอนหายใจยาว
หัวใจจ้าวกังแน่นหนัก ความรู้สึกผิดหวังเต็มอก ไม่มีทางระบาย
เขาทบทวนตัวเอง ว่างานละเอียดถี่ถ้วน เหตุผลก็พูดชัดเจน แต่รอยยิ้มของชาวบ้านเหล่านั้นกลับเต็มไปด้วยความระแวง
ความรู้สึกผิดหวังนี้ทรมานยิ่งกว่าถูกยิงในสนามรบ
เข้าไปในหมู่บ้านหยาง ผ่านลานนวดข้าว หม้อเหล็กใหญ่สองใบยังคงตั้งอยู่ที่เดิม
ฟืนใต้หม้อดับมอดแล้ว เหลือเพียงควันจาง ๆ ลอยขึ้นอย่างอ่อนแรง