“ธนบัตรหรือ?”
ชุยซิงเหอฟังคำนั้น สีหน้าก็เปลี่ยนไปในทันที
เขายิ้มเจื่อน ๆ พลางกล่าว “ท่านเกาองค์นายกกล่าวเช่นนี้ได้อย่างไรกัน ธนบัตรคือสิ่งที่ปฐมจักรพรรดิแห่งมหาจักรวรรดิเฉียนของเราทรงประกาศใช้หลังสถาปนาราชวงศ์ ข้าน้อยจะไม่รู้ได้อย่างไร?”
“เล่ามาดูสิ”
เกาหยางยกถ้วยชาขึ้น จิบคำหนึ่งแล้วกล่าว
“หลังจากปฐมจักรพรรดิสถาปนาราชวงศ์ ทรงเล็งเห็นถึงสภาพคล่องของทองและเงิน จึงทรงมีพระประสงค์จะออกสกุลเงินใหม่ สิ่งนั้นก็คือธนบัตร!”
“ในระยะแรก ธนบัตรหนึ่งหางอีแปะยังแลกเหรียญทองแดงหนึ่งหางอีแปะได้ คิดเป็นอัตราส่วนหนึ่งต่อหนึ่ง แต่ต่อมาก็เพี้ยนไป องค์ปฐมจักรพรรดิทรงพบว่าสิ่งนี้เป็นของดี เช่นไรหรือ ไม่มีเงินก็พิมพ์เอา ไม่ว่าจะเป็นภาษีทัพ หรือโครงการชลประทาน รวมถึงรางวัลแก่ขุนนาง ล้วนใช้ธนบัตรแทนทั้งสิ้น”
“จากนั้น โทษภัยก็ปรากฏให้เห็น”
“เพราะราชสำนักใช้จ่ายอย่างฟุ่มเฟือย เอาแต่ออกโดยไม่รับเข้า พิมพ์ธนบัตรราวกับสายน้ำ ก็เพียงสิบกว่าปี ธนบัตรก็กลายเป็นเศษกระดาษ!”
“ถึงที่สุด ธนบัตรใหม่หนึ่งหางอีแปะ แม้แต่ข้าวสารหนึ่งทะนานก็ซื้อไม่ได้ ทรัพย์สินที่ราษฎรขยันเก็บออมมานาน ยามนั้นก็พลันสูญสลายกลายเป็นศูนย์ ความเดือดดาลของประชาชนลุกโชน มหาจักรวรรดิเฉียนของเราเกือบล่มจม!”
“หลังจากนั้น ธนบัตรก็เป็นเพียงชื่อที่หลงเหลือ เช็ดสิ่งใดก็ยังกระดาษแข็งเกินไป”
ชุยซิงเหอกล่าวด้วยน้ำเสียงหนักอึ้ง “การกระทำเช่นนี้เปรียบได้กับการฆ่าไก่เพื่อเอาไข่ ทำลายกำแพงเมืองด้วยมือตนเอง ล้วนเป็นข้อห้ามอันใหญ่หลวงในการปกครองบ้านเมือง!”
“เพราะเหตุนี้เอง การค้าของทั้งแผ่นดินจึงต้องหวนกลับไปใช้ของมีค่าเช่นทอง เงิน และทองแดง และเพราะของมีค่าเหล่านี้เคลื่อนย้ายลำบาก ในช่วงหลายปีมานี้ ตระกูลใหญ่และสมาคมพ่อค้าที่มีทุนทรัพย์เข้มแข็งตามท้องถิ่นจึงถือโอกาสตั้งธนาณัติขึ้น ออกใบเงิน โดยอาศัยชื่อเสียงและเครือข่ายสาขาของตน แก้ปัญหาการเคลื่อนย้ายทองเงินจำนวนมากได้ในระดับหนึ่ง”