หึ่ง!
ถ้อยคำของเกาหยางดังขึ้น ซ่างกวันวานเอ๋อร์ตาโตพร้อมกันจ้องลดหู
นางมองใบหน้าที่เคร่งขรึมยิ่งนักของเกาหยาง จิตวิญญาณสะท้านสะเทือน
ใช่แล้ว ตัวเลขที่เรียงรายเป็นแถว การบันทึกที่ดูเผินๆ กระชับสั้นง่าม เบื้องหลังล้วนคือชีวิตมนุษย์ที่ยังมีลมหายใจนับไม่ถ้วน
ดั่งเช่นในปีแห่งภัยพิบัติครั้งใหญ่ บันทึกในพงศาวดารเพียงไม่กี่วรรค "ฤดูหนาวยิ่งหนาว มนุษย์กินมนุษย์" คำไม่กี่คำก็บรรยายความโหดร้ายได้ครบถ้วน
แล้วตัวเลขในสมุดบัญชีนี้ มิได้ต่างอะไรจากนั้นเลยหรือ?
เกาหยางเบิกตาคมลึก เอ่ยขึ้นว่า "เรื่องนี้มิใช่เรื่องของเสิ่นโม่คนเดียวอีกต่อไปแล้ว หากมีเพียงสองสามวัดปล่อยเงินกู้เก็บค่าเช่า ก็เป็นได้แค่ว่าพระกลุ่มนี้ใจร้ายเสียเอง แต่วานเอ๋อร์เจ้าลองดูตัวเลขในสมุดบัญชีสิ เก้าเมืองรอบฉางอัน วัดเพียงสามแห่งก็ครอบครองที่ดินอันงามกว่า 8,000 มู"
"มันหมายความว่าอย่างไร? หมายความว่ารอบๆ วัดเหล่านี้ เจ้าจะเดินไปหาหมู่บ้านไหนก็ได้ ชาวไร่ชาวนาที่เช่าที่ดินทำกิน 10 คน มีอย่างน้อยสองสามคนที่เป็นผู้เช่านาของวัด!"
"และเบื้องหลังที่ดิน 8,000 มูนี้ ยังมีภาษี!"
"ที่ดิน 8,000 มูที่ได้รับยกเว้นภาษี ราชสำนักเก็บภาษีไม่ได้ ช่องว่างมหึมาเช่นนี้ย่อมตกอยู่บนบ่าของราษฎรธรรมดา จนกดให้แบกไม่ไหว ราษฎรก็ต้องขายที่ดิน ที่ดินก็ไหลเข้าสู่มือวัด แล้วก็เกิดที่ดินยกเว้นภาษีอีกก้อนหนึ่ง นี่คือวงจรอุบาทว์ของการรวบรวมที่ดิน!"
"เมืองฉางอันยังเป็นเช่นนี้ แล้วแคว้นอื่นๆ ทั้งแผ่นดินล่ะ? แล้วแดนเจียงหนานที่มีวัดมากมายกว่าล่ะ? ที่ดินของราษฎรถูกรวบรวมไปเท่าไรกันแล้ว?"