หลิวซิ่วอวิ๋นกำซองยาเบื่อหนูที่ฝากเพื่อนบ้านซื้อมาไว้ในมือแน่น
เดิมทีนางคิดจะลากตู้เจี้ยนกั๋วไปตายด้วยกัน แต่ในหัวกลับลอยวนด้วยคำพูดที่เขาเพิ่งพูดเมื่อครู่
บอกว่าจะให้นางกับลูกได้ใช้ชีวิตที่ดี
“จะใช้ดีไหม”
หลิวซิ่วอวิ๋นพึมพำกับตัวเองอย่างเหม่อลอย
จู่ๆ นางก็นึกถึงลูกของตัวเองขึ้นมา
เด็กที่เพิ่งอายุสี่ขวบครึ่ง ตื่นตั้งแต่ฟ้ายังไม่สางทุกวัน ไม่ไปช่วยนางเข้าป่าตัดหญ้าหมู ก็อยู่บ้านช่วยทำงานแลกแต้ม
ความคิดเดียวที่มี คือตอนตรุษจีนจะได้สวมเสื้อผ้าใหม่
แต่ตอนนี้ ความหวังนั้นก็มองไม่เห็นเสียแล้ว
“ลูกเอ๋ย แม่ขอโทษ ชาติหน้าขอให้ไปเกิดกับครอบครัวที่ดีเถิด”
หลิวซิ่วอวิ๋นเช็ดน้ำตาอย่างแรง ในที่สุดก็ตัดสินใจเด็ดขาด
……
ทางด้านนี้หลิวซิ่วอวิ๋นกำหนดวันพาครอบครัวขึ้นทางไปยมโลกไว้แล้ว ส่วนทางด้านนั้นตู้เจี้ยนกั๋วก็มาถึงไร่ของคอมมูน
เก็บหัวมันแกวเป็นธรรมเนียมเก่าแก่ของหมู่บ้าน
มันฝรั่งขึ้นอยู่ใต้ดิน ต้องใช้จอบขุดด้วยแรงคนทั้งหมด บ่อยครั้งที่ขุดรอบแรกมักขุดขึ้นมาไม่หมด คอมมูนจึงมักจัดให้ทุกคนขุดรอบสอง รอบสาม
แน่นอนว่ามันฝรั่งที่ขุดได้สามรอบแรกเป็นของส่วนรวม
แต่ช่วงนั้น มักมีครอบครัวที่ขาดอาหารและเสื้อผ้า พอขุดถึงรอบสี่ คอมมูนก็จะอนุโลมว่ามันฝรั่งที่เหลือในดินเป็นของส่วนบุคคล
ดังนั้นจึงมีคนแบกเครื่องมือออกมาเก็บกันไม่น้อย
ไร่ผืนหนึ่งถูกพลิกขุดสามสี่รอบ แต่ก็ยังหาพวกที่ตกหล่นได้—หัวไม่ใหญ่ หัวใหญ่สุดก็แค่ขนาดไข่ไก่
แต่ถ้าเก็บได้สักกระสอบ ฤดูหนาวก็อยู่ได้อีกหลายวัน
ทว่าตู้เจี้ยนกั๋วไม่ได้ตั้งเป้ามาที่นี่
มันฝรั่งถึงจะทนหิวได้ แต่ดูสภาพครอบครัวตัวเองตอนนี้ หวังพึ่งมันอย่างเดียวก็ค่อนข้างฝืน
อยากพลิกชีวิตจริงๆ ต้องพึ่งล่าสัตว์และขุดของป่า
ตอนนี้ไร่มันฝรั่งของหมู่บ้าน ด้านตะวันตกติดกับลำห้วยเล็กๆ
พึ่งภูเขาก็หากินจากภูเขา พึ่งน้ำก็หากินจากน้ำ ประโยคนี้มีเหตุผลจริงๆ
ใครจะคาดไม่ถึงว่าลำห้วยไม่มีชื่อสายนี้ ในภายหลังจะถูกวางแผนให้เป็นเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ
ตอนนี้ ชาวบ้านรังเกียจว่าลำห้วยนี้อยู่ไกล ปกติซักผ้าตักน้ำมักจะไปที่แม่น้ำเสี่ยวหยางซึ่งอยู่ใกล้หมู่บ้านมากกว่า
จนอีกหลายสิบปีต่อมาชาวบ้านถึงได้รู้ เดิมทีแถวลำห้วยนั้นมีสัตว์ป่าหายากซ่อนตัวอยู่มากมาย ทั้งยังมีสมุนไพรจีนล้ำค่าอีกไม่น้อย
แน่นอนว่าเขตอนุรักษ์เป็นเรื่องของอนาคต
ในตอนนี้ ลำห้วยที่ถูกคนรังเกียจนี้ สำหรับตู้เจี้ยนกั๋วแล้ว กลับเป็นโอกาสพลิกชีวิตรูปธรรมที่เขาคว้าได้ในตอนนี้
จะถือโอกาสขุดมันฝรั่ง ไปดูแถวนั้นว่ามีของดีอะไรบ้าง
เพียงแต่ตอนนี้เขายังขาดเครื่องมือ
ตู้เจี้ยนกั๋วกวาดตามองทั่วไร่ จู่ๆ ก็ตาเป็นประกาย ในที่สุดก็เจอคนรู้จัก
เขาวิ่งปรี่เข้าไปหาคนทั้งหลาย “พ่อ ให้ผมยืมจอบสักอัน ผมจะมาขุดด้วย!”
ตรงหน้าเขาคือพ่อแท้ๆ ตู้ต้าเฉียง แม่แท้ๆ ซูเสี่ยวเหมย และพี่สะใภ้
ตู้ต้าเฉียงได้ยินคำพูดของตู้เจี้ยนกั๋ว เงยหน้ามองเขาหน่อยหนึ่ง ทันใดนั้นก็ยกจอบที่อยู่ข้างๆ เอี้ยวตัวฟาดใส่ตู้เจี้ยนกั๋วอย่างแรง
ตู้เจี้ยนกั๋วสะดุ้งเฮือก ลนลานหลบ ก็เพิ่งจะไม่ให้พ่อแท้ๆ ฟาดถูกหัว
“พ่อจะทำอะไร!”
“ข้าทำอะไรหรือ” ตู้ต้าเฉียงแค่นเสียงเย็น มือที่กำจอบแน่นจนสั่น “ข้าถามเจ้า เมื่อคืนไปพนันอีกแล้วใช่ไหม ข้าได้ยินว่าเจ้าเสียไปหลายสิบหยวน แม้แต่เงินซื้อเสื้อผ้าให้ลูกก็เอาไปเสีย!”
ตู้เจี้ยนกั๋วได้ยินดังนั้น ร้อนรนหายไปในบัดดล—เพราะนี่ล้วนเป็นกรรมที่ตัวเองก่อ เขากระแอมเบาๆ พูดเบาๆ “พ่อ ฟังผมอธิบายก่อน...”
“อีดอก ไม่มีอะไรให้อธิบาย!”
ตู้ต้าเฉียงขัดขึ้น ในตามีแต่ความเด็ดขาด “ข้าจะชำระบัญชีแทนตระกูลตู้เดี๋ยวนี้ล่ะ ทุบขาหมาๆ ของเจ้าซะ ดูสิจะกล้าไปพนันอีกไหม!”
ตู้เจี้ยนกั๋วคุกเข่าลงในดินโคลน โขกศีรษะให้พ่อแท้ๆ สามครั้ง
เขาสูดลมหายใจลึก เสียงเจือด้วยความสำนึกผิด “พ่อ ผมรู้ว่าผิดแล้ว ต่อไปจะไม่พนันอีกแล้ว พ่อให้โอกาสผมอีกครั้ง ผมรับปากจะแก้ไข! เห็นอยู่รอมร่อว่ามันฝรั่งในนาใกล้จะถูกคนอื่นเก็บหมดแล้ว ต่อให้พ่อจะทุบขาผมหัก จะเลื่อนไปสักสองวันก่อนได้ไหม ถึงยังไงผมก็อยากหาอาหารไว้ให้บ้านสักหน่อย”
เห็นลูกชายที่เคยดื้อรั้นคุกเข่าให้ตัวเองต่อหน้าธารกำนัล ตู้ต้าเฉียงก็ชะงักไปทันที
ซูเสี่ยวเหมยถึงกล้าออกมาปราม “พ่อลูกเอ๋ย ข้าว่าลูกครั้งนี้รู้ผิดจริงๆ เอาไหม... ให้โอกาสมันอีกครั้ง”
“มันกำลังคิดแผนชั่ว เจ้าก็ร่วมหัวจมท้ายกับมัน!” ตู้ต้าเฉียงขว้างสายตาใส่ซูเสี่ยวเหมยทีหนึ่ง แต่แรงมือก็อ่อนลง สุดท้ายก็เก็บจอบคืน แล้วโยนจอบอีกอันให้ตู้เจี้ยนกั๋ว
“ตามเหตุผล เจ้าแยกครัวออกไปตั้งนานแล้ว จะเป็นจะตายก็ต้องแบกเอง อดตายก็ไม่เกี่ยวกับข้า แต่คนเราต้องมีจิตสำนึก ตัวเองอยากดีก็ไม่ดีแล้ว ยังจะผลักไสเมียและลูกให้จนตรอกอีก!”
เห็นแววตาเสียดายที่เหล็กไม่กลายเป็นเหล็กกล้าของพ่อแม่ ตู้เจี้ยนกั๋วก็ใจเสีย เต็มไปด้วยความละอาย
เขากำจอบที่เพิ่งได้มาแน่น พูดเสียงเบา “พ่อ แม่ ผมไปขุดมันฝรั่งก่อนนะ พ่อแม่วางใจได้ ผมรับปากว่าจะไม่ก่อเรื่อง ไม่ทำให้พ่อแม่ขายหน้าอีกแล้ว!”
ว่าแล้วตู้เจี้ยนกั๋วก็หันกายไปยังไร่มันฝรั่งใกล้ลำห้วย
ในหมู่บ้านไม่มีใครดูถูกตู้เจี้ยนกั๋วไอ้พวกอันธพาลนี่ คนทำงานเป็นเรื่องเป็นราวไม่มีใครอยากคุยกับเขา
เขากลับชอบความเงียบสงัด กำจอบขุดดินอย่างตั้งใจ ไม่นานก็ขุดหัวมันฝรั่งได้หลายลูก ยังมีต้นผัวผัวติงที่ช่วยขับปัสสาวะได้อีกสองต้น
ที่แท้ที่นี่ก็มีของดี!
ตู้เจี้ยนกั๋วฮึกเหิม ขุดต่อไป
บัดดลนั้น ตู้เจี้ยนกั๋วตาเป็นประกาย ใจเต้นระรัว—เขาเห็นเศษใบพืชรูปหัวใจแห้งๆ
รูปทรงแบบนี้ หรือว่าจะเป็นเหอโส่วอู?
เหอโส่วอูเป็นสมุนไพรจีนที่ตลาดต้องการมากในตอนนี้ ถ้าลักษณะดี ขายได้หลายสิบหยวนก็เป็นได้
“ขุดต่อไป!”
ตู้เจี้ยนกั๋วฮึกเหิมขึ้นในพริบตา ย่อตัวขุดแข็งขัน
แต่ขุดตั้งนาน เงาของเหอโส่วอูไม่เห็น มันฝรั่งในกระเป๋ากลับมากขึ้นไม่น้อย เขากะน้ำหนักดู ประมาณเจ็ดแปดชั่ง เพียงพอให้ครอบครัวกินได้หนึ่งสัปดาห์
ทันใดนั้น จอบในมือเขาก็ชะงักนิดหนึ่ง จากนั้นขุดลงไป ก็ขุดเจอปากรู—ข้างในมีลูกตาคู่หนึ่งแวววาวด้วยแสงดำ
“กระต่ายป่าหรือ”
ตู้เจี้ยนกั๋วชะงัก ชั่วอึดใจก็ตื่นตัวเงยหน้ามองสำรวจรอบหนึ่ง ดีที่ไม่มีใครสนใจทางนี้
กระต่ายเจ้าเล่ห์มีสามรู ถ้าเป็นกระต่ายโตเจอคนแปลกหน้า คงเตลิดจากอีกรูไปแล้ว
แต่ตานี่หลายตัวนี่ เพิ่งเกิดได้ไม่นานแน่—นับอายุก็แค่สามสี่สัปดาห์ ยังไม่ถึงหนึ่งในสามของกระต่ายป่าโต
ยังซื่อบื้อ
ตู้เจี้ยนกั๋วไม่กล้าเอ็ดอึง ของพรรค์นี้ตั้งแต่ไหนแต่ไรใครเจอก็มีส่วน พอถูกคนเห็น กลุ่มหนึ่งแบ่งไป กระทั่งขากระต่ายก็ไม่เหลือ
ยังไงเหอโส่วอูก็กลายเป็นเซียนหนีไปไม่ได้ ยังอยู่แถวนา
คราวหน้าแอบออกมาคนเดียวขุดใหม่ ต้องเอากลับไปได้แน่
ตอนนี้เรื่องสำคัญที่สุด ต้องเอาพวกกระต่ายนี้ออกไปก่อน
เขารีบเทมันฝรั่งในตะกร้าลงดิน ยื่นมือคลำในรูถ้ำ ค่อยๆ อุ้มลูกกระต่ายออกมา ใส่ในถุงกระสอบ
ตู้เจี้ยนกั๋วไม่กล้าอยู่นาน คืนจอบให้พ่อแท้ๆ แล้วแบกกระบุงใส่กระต่ายป่ากับมันฝรั่งรีบจากไป
ตู้ต้าเฉียงเห็นท่าทางอย่างนี้แล้วโกรธไม่หาย กระทืบเท้าถ่มน้ำลายลงดินพลางด่า “ไอ้สัตว์เดรัจฉาน! เพิ่งทำงานได้แค่ประเดี๋ยวเดียว ก็ทนไม่ไหวแล้วรึ”
ซูเสี่ยวเหมยข้างๆ ถอนหายใจ ปลอบ “พ่อลูกเอ๋ย เจ้าใจเย็นๆ เถิด ข้าดูแล้วของในกระสอบเด็กนั่นไม่น้อย มีหลายชั่ง อยู่ได้สักสองอาทิตย์”
“อยู่ได้อาทิตย์นึง” ตู้ต้าเฉียงโกรธยิ่งขึ้น “อีกประเดี๋ยวฤดูหนาวก็จะมา ถึงตอนนั้นหิมะตกปิดภูเขา ซื้อเสบียงไม่ได้สักนิด! เจ้ายังหวังให้มันท่าทางขลาดเขลาแบบนั้นไปล่าสัตว์อีกหรือ”
ซูเสี่ยวเหมยถอนหายใจ น้ำเสียงเจือความอ่อนลง “ถ้าผ่านไปไม่รอดจริงๆ เราก็เห็นตายไม่ได้ช่วยไหนมิได้นะ แท้จริงแล้วมันก็ลูกเรา”
คำนี้เพิ่งหลุด หลิวเสี่ยวเหมยลูกสะใภ้ใหญ่ข้างๆ ก็เงยหน้าพรวด รีบสวน “แม่ ท่านเอาข้าวที่เราเก็บออมไว้ให้ตู้เจี้ยนกั๋วไม่ได้นะ! มันคือหลุมลึกที่ถมไม่เต็ม! ถ้าแม่ส่งไปจริง อย่าหาว่าข้ากับพี่ใหญ่จะแยกครัวกับพ่อแม่ด้วย!”
ได้ยินคำนี้ สีหน้าซูเสี่ยวเหมยก็หม่นหมองลงทันที สั่นหน้าอย่างผิดหวัง ในใจถอนหายใจไม่หยุด
ครอบครัวนี้ ไม่มีใครทำให้สบายใจได้สักคน!