ปี 1960
เดือนกุมภาพันธ์ในเมืองหลวง หนาวจับใจ
หลินเจิ้นหัวสะพายกระเป๋าผ้าใบสีเขียวทหาร ถือกระเป๋าเดินทางหนัง ลงจากรถรางไร้รางที่ป้ายเจียวเต้าปากู่
เขายืนอยู่ตรงป้ายครู่หนึ่ง ก่อนจะล้วงบุหรี่เฟยหม่าแบบมีไส้กรองจากกระเป๋าเสื้อคลุมทหารออกมาหนึ่งซอง คีบบุหรี่มวนหนึ่งไว้ที่ปาก จุดไม้ขีดแล้วสูบ
หลังนั่งโคลงเคลงอยู่ในตู้รถไฟเหล็กมาครึ่งเดือน ในที่สุดเขาก็ย้ายกลับจากชายแดนทิเบตมายังเมืองหลวง
ทั้งรู้สึกสะท้อนใจ ทั้งตื่นเต้น
ที่สะท้อนใจก็คือ จู่ ๆ เขาก็ข้ามภพมาอยู่ในสนามเพลาะชายแดนทิเบตเมื่อปี 1955 จากนั้นก็ผ่านความยากลำบากในกองทัพมาห้าปี ตอนนี้ได้กลับมาอย่างมีเกียรติหลังปลดประจำการ
ส่วนที่ตื่นเต้นก็คือ เขากำลังจะได้กลับไปทำอาชีพเดิมจากชาติก่อนอีกครั้ง
หลินเจิ้นหัวหยิบหนังสือราชการที่เพิ่งไปรับมาจากกรมบุคคลออกมาดู
ตราประทับสีแดงของสำนักงานจัดสรรตำแหน่งทหารปลดประจำการประจำเขตทหารประทับอยู่บนเอกสาร ด้านล่างเป็นหนังสือแนะนำตัว โดยมีหัวกระดาษระบุว่า สถานีตำรวจเขตตงเฉิง เมืองหลวง
เขาดับก้นบุหรี่ ยกกระเป๋าเดินทาง แล้วเลี้ยวไปทางตะวันตกเข้าสู่ตรอกต้าเซิง
ผ่านแยกไปไม่กี่แห่ง กำแพงอิฐแดงก็ปรากฏตรงหน้า
หน้าประตูมีตำรวจสองนายในเครื่องแบบสีน้ำเงินเข้มแบบปี 1958 คาดเข็มขัดหนังบรรจุอุปกรณ์ ยืนตัวตรงแน่ว มือถือปืนเล็กยาวแบบปี 1953
หลินเจิ้นหัวเดินเข้าไปยื่นบัตรปลดประจำการนายทหารปกสีแดงและหนังสือราชการให้
ทหารยามก้มมองตราประทับบนเอกสารแวบหนึ่ง ก่อนเงยหน้าสำรวจทหารหนุ่มรูปร่างสูงสง่า ไหล่กว้างตรงหน้า
“สหายครับ เชิญขึ้นไปชั้นสอง ห้องทำงานผู้อำนวยการอยู่ทางซ้ายมือ”
ทหารยามทำความเคารพ แล้วส่งเอกสารคืนด้วยสองมือ
หลินเจิ้นหัวทำความเคารพตอบ รับเอกสารกลับมาเก็บไว้ในอกเสื้อ แล้วก้าวอย่างมั่นคงเข้าไปในประตู
กลิ่นน้ำยาฆ่าเชื้อกับควันบุหรี่ปะปนกันลอยอยู่ในโถงทางเดิน
สุดทางเดินชั้นสองมีป้ายไม้พื้นขาวตัวอักษรดำแขวนอยู่ เขียนว่า ‘ห้องผู้อำนวยการ’
หลินเจิ้นหัวเคาะประตู
“ก๊อก ๆ ๆ”
“เข้ามา”
เสียงแหบต่ำหนักแน่นดังมาจากข้างใน
หลินเจิ้นหัวผลักประตูเดินเข้าไป แล้วหันกลับมาปิดประตูไว้ ก่อนยืนตรงทำความเคารพ “รายงานครับ ทหารปลดประจำการหลินเจิ้นหัวมารายงานตัวครับ”
ชายวัยกลางคนอายุราวห้าสิบปีนั่งอยู่หลังโต๊ะทำงาน เขาสวมเครื่องแบบตำรวจที่ซักจนสีซีดออกเทา คอเสื้อแง้มเล็กน้อย เผยให้เห็นเสื้อชั้นในบุปะเป็นหย่อม ๆ
“เจิ้นหัว?”
พอได้ยินเสียง ชายวัยกลางคนก็ถอดแว่นสายตายาวแล้วลุกขึ้น เดินอ้อมโต๊ะทำงานตัวใหญ่เข้ามา มือใหญ่หยาบกร้านมีหนังด้านตบลงบนไหล่หลินเจิ้นหัวตรง ๆ “ไอ้หนุ่มนี่ โตขึ้นเยอะเลยนะ ตอนอยู่โรงพยาบาลสนามยังไม่ล่ำขนาดนี้เลย ผู้บัญชาการเก่าของนายส่งหนังสือลับมาที่สถานีตั้งแต่ก่อนปีใหม่ ฉันรอนายทุกวันเลย”
เขาคือโจวเจิ้ง ผู้อำนวยการสถานีตำรวจเขต ตอนนั้นเขาเคยเป็นทหารกองทัพสนามเก่าในศึกทางตะวันตกเฉียงเหนือ และสนิทกับผู้บัญชาการเก่าของหลินเจิ้นหัว เพราะผ่านสนามเพลาะเดียวกันมา
“ผู้อำนวยการโจว ผมพร้อมทำตามที่องค์กรจัดสรรครับ”
หลินเจิ้นหัววางหนังสือราชการกับแฟ้มประวัติลงบนโต๊ะด้วยสองมือ
โจวเจิ้งดึงคำสั่งโยกย้ายออกจากแฟ้ม หรี่ตามองคำประเมินกับบันทึกความดีความชอบบนกระดาษ นิ้วเคาะเบา ๆ ตรงคำว่า ‘ความดีความชอบชั้นหนึ่ง’ และ ‘ระดับข้าราชการพลเรือนขั้น 16’
“อายุ 21 ปี ระดับข้าราชการพลเรือนขั้น 16 มองไปทั่วระบบตำรวจของเมืองหลวง นายเป็นคนแรกเลยนะ”
โจวเจิ้งหยิบบุหรี่มู่ตานออกมา คีบมวนหนึ่งโยนให้หลินเจิ้นหัว แล้วคาบอีกมวนไว้เอง “เดิมทีฝ่ายสืบสวนอาชญากรรมของสถานีตำรวจเมืองอยากรั้งตัวนายไว้ แต่ฉันแย่งนายกลับมาที่ตงเฉิงจนได้ รู้ไหมว่าทำไม?”
“เพราะคุณต้องการคนมาดูแลความสงบเรียบร้อยครับ”
หลินเจิ้นหัวจุดไม้ขีดแล้วยื่นไปตรงหน้าโจวเจิ้ง
“ฉลาดนี่”
โจวเจิ้งสูบบุหรี่หนึ่งที “ตอนนี้อาหารปันส่วนขาดแคลน โควตาถูกลดลง คนเร่ร่อนจากชานเมืองก็ทะลักเข้าเมือง ตลาดนกพิราบ ตลาดเช้ามืดกับตลาดมืดก่อเรื่องกันทุกวัน ฝ่ายรักษาความสงบของสถานีเขตมีคนกว่าห้าสิบคน ยังดูแลสถานีตำรวจย่อยอีกสิบแห่งกับคณะรักษาความสงบตามถนนหลายสิบแห่ง ตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายว่างมาสองเดือนแล้ว รองหัวหน้าสองคน คนหนึ่งชักช้าไม่ทันคน คุมสถานการณ์ไม่อยู่ อีกคนก็ชอบคิดอะไรผิดพลาดอยู่เรื่อย นายยังมีราศีสังหารติดตัวอยู่พอดี เอาไว้ข่มพวกหัวแข็งพวกนี้ได้”
“องค์กรมีมติแต่งตั้งนายเป็นหัวหน้าฝ่ายรักษาความสงบของสถานีตำรวจเขตตงเฉิง ระดับข้าราชการพลเรือนขั้น 16 เงินเดือนเดือนละ 110 หยวน 5 เหมา พร้อมเงินเพิ่มพิเศษสำหรับตำแหน่งรักษาความสงบอีก 5 หยวน โควตาธัญพืชสำหรับเจ้าหน้าที่ 34 ชั่ง และคูปองเนื้อพิเศษ 2 ชั่ง”
โจวเจิ้งเซ็นชื่อใต้คำสั่งโยกย้ายอย่างรวดเร็ว ประทับตราใหญ่ แล้วใส่เอกสารลงในแฟ้ม ก่อนเลื่อนมาตรงหน้าหลินเจิ้นหัว “ไปทำเรื่องเข้าทำงานที่ฝ่ายการเมืองก่อน รับปืนกับเครื่องแบบ ฉันอนุมัติวันลาให้นายสองวัน กลับบ้านไปดูหน่อย มะรืนเช้าตรงเวลาเข้าฝ่ายเพื่อรายงานตัวและส่งมอบงาน”
“รับรองว่าจะทำภารกิจให้สำเร็จครับ”
หลินเจิ้นหัวเก็บแฟ้ม แล้วยกมือทำความเคารพ
ในฝ่ายการเมืองทางฝั่งตะวันออกของโถงทางเดิน เจ้าหน้าที่เป็นชายหนุ่มหน้ากลมคนหนึ่ง เขารับแฟ้มประวัติของหลินเจิ้นหัวไปพลิกดูหน้าแรก พอเงยหน้าขึ้นมอง แววตาก็เปลี่ยนไปทันที
“หัวหน้าหลิน รอสักครู่นะครับ ผมจะจัดการเรื่องให้เดี๋ยวนี้”
ชายหนุ่มรีบลุกขึ้น แล้วหยิบแบบฟอร์มปึกหนึ่งออกมาอย่างคล่องแคล่ว
ประทับตรา ลงทะเบียน บันทึกเข้าทะเบียน
จากนั้นหลินเจิ้นหัวก็ถูกพาไปยังคลังอาวุธของฝ่ายส่งกำลังบำรุง
“หัวหน้าหลิน เชิญตรวจนับครับ”
เจ้าหน้าที่คลังตรวจหนังสือแนะนำตัวกับหลักฐานประจำตัวเจ้าหน้าที่เสร็จแล้ว ก็เปิดตู้เซฟเหล็กหนาหนัก หยิบปืนพกแบบห้าสี่อันใหม่เอี่ยมออกมา พร้อมซองกระสุนสองซองที่บรรจุกระสุนเต็ม ซองปืนหนังสีน้ำตาลหนึ่งใบ และบัตรอนุญาตพกปืนปกแข็งหนึ่งเล่ม
หลินเจิ้นหัวชักสไลด์อย่างชำนาญ เข็มแทงชนวนทำงานได้เต็มแรง กลไกขบกันแน่นหนา
เขาใส่ซองกระสุนเข้ารังเพลิง แล้วเหน็บปืนไว้ด้านหลังฝั่งขวาของเข็มขัดอุปกรณ์ ก่อนรับเครื่องแบบตำรวจใหม่เอี่ยมสี่ชุด เสื้อคลุมกันหนาวบุนวม และกระเป๋าหนังส่วนกลาง
ตอนเดินออกจากประตูสถานีตำรวจ ท้องฟ้าด้านนอกก็เริ่มมืดลงแล้ว
หลินเจิ้นหัวกระชับกระเป๋าทหารสะพายเฉียงบนตัว มือขวาหิ้วกระเป๋าเดินทางหนักอึ้ง มือซ้ายถือเครื่องแบบกับสัมภาระที่เพิ่งได้รับ แล้วก้าวยาว ๆ มุ่งหน้าไปยังตรอกหนานหลัวกู่
กิ่งก้านของต้นไหวเก่าแก่ในตรอกหนานหลัวกู่เปลือยโล่งชูขึ้นสู่ท้องฟ้าสีเทาหม่น
ระหว่างทางเขาเดินผ่านแผงหนังสือภาพสำหรับเด็กตรงปากตรอกกับจุดจำหน่ายสินค้าของสหกรณ์ มีป้าหลายคนสวมเสื้อบุผ้าฝ้าย ถืออ่างเคลือบยืนต่อแถวรอที่ก๊อกน้ำ
เมื่อเดินมาถึงหน้าบ้านเลขที่ 95 ประตูไม้ทาสีดำสองบานที่สีลอกเป็นริ้วเปิดอ้าอยู่
เมื่อเห็นลานบ้านที่ตรงกับเรื่อง ‘ลานสี่ประสานแสนรัก’ ในโลกยุคหลัง หลินเจิ้นหัวก็ยิ้ม
เขาก้าวข้ามธรณีประตู เดินผ่านระเบียงหน้าห้องแถวด้านหน้า
เสียงลูกคิดกระทบกันดังกรุ๊งกริ๊งมาจากใต้หน้าต่างห้องปีกตะวันตก
“เจี่ยเฉิง เอาดินสอจดแป้งข้าวโพดครึ่งชั่งนี่ลงบัญชี เดือนหน้าหักจากเงินใช้จ่ายของแก บัญชีต้องชัดเจน ถึงเป็นพ่อลูกกันก็ต้องคิดกันให้ชัด”
ม่านประตูถูกเปิดออก ชายชราตัวเล็กสวมแว่นกรอบดำก้าวออกมา ในมือถือสมุดบัญชีเล่มเล็ก
เขาคืออาสามผู้ดูแลลานบ้าน และเป็นครูโรงเรียนประถมหงซิง ชื่อเหยียนปู้กุ้ย
เหยียนปู้กุ้ยเงยหน้าขึ้น เห็นชายหนุ่มรูปร่างสูงใหญ่เดินตรงมา ก็ชะงักไปทั้งตัว
“คุณมาหาใครครับ? สหาย ที่นี่เป็นบ้านพักรวม จะเข้ามาตามใจชอบไม่ได้...”
ยังพูดไม่ทันจบ สายตาของเหยียนปู้กุ้ยก็ไปตกบนใบหน้าคมคายของหลินเจิ้นหัว ดวงตาเบิกกว้างขึ้นทันที “นายคือเจิ้น...เจิ้นหัวเหรอ? ลูกชายคนรองของตระกูลหลิน?”
“ครูเหยียน กำลังยุ่งกับบัญชีอยู่เหรอครับ”
หลินเจิ้นหัวหยุดเดิน สีหน้าสงบนิ่งแล้วพยักหน้า
“โธ่เอ๊ย เจิ้นหัวจริง ๆ ด้วย”
เหยียนปู้กุ้ยดันแว่น สายตากวาดมองกระเป๋าเดินทางกับกระเป๋าสะพายของหลินเจิ้นหัวไปมา ลูกกระเดือกขยับขึ้นลง “นาย...นายปลดประจำการแล้วเหรอ? คราวนี้ไม่ไปไหนแล้วใช่ไหม?”
“ผมปลดประจำการกลับมาแล้ว ต่อไปทำงานในเมืองครับ”
หลินเจิ้นหัวไม่ได้อธิบายมาก เขาเบี่ยงตัวเดินอ้อมหน้าต่างห้องปีกตะวันตกไป
มุมตะวันตกเฉียงใต้ของลานบ้านมีกำแพงอิฐสีเขียวเตี้ย ๆ ก่อขึ้น บนกำแพงเจาะเป็นประตูวงพระจันทร์
ด้านในเป็นลานหินเขียวแยกเป็นสัดส่วน ทิศเหนือชิดกำแพงด้านข้างของบ้านเหยียน ทิศใต้ติดกับด้านหลังของห้องแถวด้านหน้า ภายในมีห้องหลักสองห้องกับห้องปีกอีกสองห้อง เดิมเป็นคอกม้าของบ้านเก่าตั้งแต่ปลายราชวงศ์ชิง ต่อมาครอบครัวหลินซื้อไว้ จึงกลายเป็นทรัพย์สินส่วนตัว