หลี่ซื่อหมินมองสำรวจหลี่เค่อตั้งแต่หัวจรดเท้า สีหน้าประหลาดใจเล็กน้อย หลี่เค่อจะมีความเข้าใจเช่นนี้ได้หรือ? บัดนี้หลี่ซื่อหมินก็นึกขึ้นได้ว่า แม้หลี่เค่อจะเป็นคนสารเลวมาตั้งแต่เล็กจนโต แต่ผลการเรียนของเขากลับยอดเยี่ยมมาโดยตลอด
"เจ้าไม่มีโอกาสได้อย่างไร" หลี่ซื่อหมินเองก็ไม่รังเกียจที่จะพูดคุยเรื่องนี้กับหลี่เค่อ หากเป็นผู้อื่น พระองค์ไม่มีทางตรัสเรื่องนี้ด้วยแน่ แต่กับหลี่เค่อนั้นไม่เป็นไร นิสัยของเขาก็เป็นเช่นนี้
อย่าว่าแต่ปรึกษาเลย แค่เจ้านี่กล้าถึงขั้นเอ่ยเรื่องปลดไท่จื่อต่อหน้าหลี่เฉิงเฉียนพี่ใหญ่ของเขา ช่างเป็นคนโง่งมเสียจริง
"ท่านพ่อ ท่านเลิกหลอกตัวเองได้หรือไม่ แค่เรื่องเดียว มารดาของข้าคือใคร องค์หญิงแห่งราชวงศ์ก่อน ด้วยสถานะเช่นนี้ เหล่าขุนนางจะยินยอมให้ข้าเป็นไท่จื่อได้หรือ อย่าตลกเลย" หลี่เค่อกลอกตา พูดขึ้นด้วยน้ำเสียงจนใจ
หลี่ซื่อหมิน "..."
หากเป็นผู้อื่นกล้าพูดกับพระองค์เช่นนี้ เจ้าคิดว่าพระองค์จะไม่พระราชทานโบยให้สักยกหรือ?! แต่กับหลี่เค่อ... ช่างเถิด ไร้ประโยชน์ เขาถูกโบยมาตั้งแต่เล็กจนโตราวกับเป็นเรื่องปรกติ มิได้น่าเกรงขามอีกต่อไป
อันที่จริงหลี่ซื่อหมินก็มิอาจโบยบุตรของตนอย่างจริงจังได้
พระองค์ก็มิใช่ว่าไม่เคยใจแข็ง ครั้งหนึ่งถึงกับให้องครักษ์โบยอย่างแรงด้วยซ้ำ แต่พอเจ้าหมอนี่ถูกโบยจนเนื้อแตกเลือดไหล นิสัยก็ยังไม่เปลี่ยน เจ้าว่าหลี่ซื่อหมินจะทรงทำเช่นไรได้ บุตรแท้ๆ จะโบยให้ตายไปเลยหรือ
แต่ว่า... ตามจริงแล้ว หลี่ซื่อหมินมิได้คาดคิดว่าหลี่เค่อจะเอ่ยวาจาเช่นนี้ออกมาได้
"ใครกล่าว! จักรพรรดิคือข้าที่เป็นคนทำ ตำแหน่งไท่จื่อข้าเป็นคนกำหนด มันเกี่ยวกับสถานะของมารดาเจ้าอย่างไรกัน?!" หลี่ซื่อหมินค่อนข้างขัดเคือง แม้ความจริงจะเป็นเช่นนั้น แต่พระองค์จะทรงยอมรับได้อย่างไร ไม่มีทาง เป็นไปไม่ได้
"จริงหรือ ข้าไม่เชื่อ" หลี่เค่อมองหลี่ซื่อหมินแวบหนึ่ง แล้วเอ่ยอย่างไม่ใส่ใจนัก
"เจ้า... เจ้าอยากทำให้ข้าโมโหตายหรือ" หลี่ซื่อหมินเกือบจะถูกหลี่เค่อทำให้โกรธจนตาย น้ำเสียงเช่นนี้หมายความว่าอย่างไร ดูถูกบิดาของเจ้าหรือ
"โอ๊ย ท่านพ่อ ข้ามาที่นี่มิใช่เพื่อขอตำแหน่งไท่จื่อเสียหน่อย ตามจริงแล้ว ตำแหน่งฮ่องเต้นี่ ท่านจะให้ข้าก็ไม่เอา ท่านให้ข้าไปรับตำแหน่งเสียทีเถิด" หลี่เค่อรีบตัดท่อความโกรธของหลี่ซื่อหมินเสียก่อน
หลี่ซื่อหมิน "..." เหตุใดตำแหน่งฮ่องเต้ที่ทุกผู้คนหมายปอง หลี่เค่อกลับไม่ปรารถนา
"วันนี้เจ้าบอกข้ามา เหตุใดจึงไม่อยากเป็นฮ่องเต้ ถ้าไม่ว่าก็จงไปรับโบยสี่สิบไม้" หลี่ซื่อหมินขึงตาใส่
"ก็เพราะตำแหน่งแสนแย่นี้ปะไร ตื่นเช้ากว่าไก่ นอนดึกกว่า..." หลี่เค่อเกือบจะโพล่งออกมาจนหลุดปาก หากกล่าวต่อไปก็คงต้องถูกโบยจริงๆ แม้ว่าตลอดแปดกว่าปีนี้เขาจะเคยชินเสียแล้ว แต่ก็ไม่มีผู้ใดยินดีถูกโบยโดยไร้เหตุ
"นอนดึกกว่าอะไร กล่าวต่อสิ" หลี่ซื่อหมินยิ้มเย็น พระองค์อาจไม่ทรงเข้าใจโอรสองค์อื่น แต่กับหลี่เค่อซึ่งอยู่ตรงหน้านี้ พระองค์ทรงรู้จักดีที่สุด เขาแค่ขยับก้น พระองค์ก็รู้ว่าเขาจะผายลมอะไรออกมา ต้องไม่มีคำดีแน่
"เอ่อ นอนดึกกว่าคนตีกลองยาม อย่างเช่นพระองค์นี้ทรงมุ่งมั่นสร้างความเจริญรุ่งเรือง เพื่อพสกนิกรแห่งต้าถัง ดั่งดั่งตัวไหมยอมสิ้นชีพก่อนเส้นไหมหมด แสงเทียนเปลี่ยนเป็นเถ้าก่อนน้ำตาหยาดสุดท้ายมลาย เพื่อราษฎรสามัญ พระองค์ทรงอดทนต่อความอัปยศเมื่อเผชิญหน้ากับตระกูลใหญ่ขุนนาง อาจกล่าวได้ว่าถวายความภักดีต่อบัลลังก์ แม้จะต้องขัดใจผู้คนมากมาย ดั่งโคยินยอมก้มหัวทำงานเพื่อลูกหลานของตน อย่างพระทัยของพระองค์เช่นนี้ ข้าไม่อาจทำได้" หลี่เค่อกล่าวอย่างซื่อตรง
หลี่ซื่อหมินมองหลี่เค่อด้วยสีหน้าประหลาด "คำพูดของเจ้านี่ ลอกมาจากไหน"
"ท่านพูดเช่นนี้ ข้าเป็นใครเล่า เป็นบุตรของหลี่ซื่อหมิน อดีตฉินอ๋องแห่งต้าถัง ปัจจุบันคือฮ่องเต้ต้าถัง ในอนาคตคือฉางเล่อเทียนข่านผู้ปกครองสากล คำพูดไม่กี่คำนี้ข้าจะต้องลอกมาจากที่ใด" หลี่เค่อตอบอย่างฉับไว
หลี่ซื่อหมิน "..."
"พอแล้ว หมายความว่าเจ้าอยากจะไปรับตำแหน่งใช่หรือไม่" หลี่ซื่อหมินหรี่ตาพลางตรัสเรียกให้หยุด ที่สำคัญคือพระองค์รู้สึกไม่มั่นคง คนบ้าระห่ำคนนี้จู่ๆ ก็เริ่มสรรเสริญพระองค์ ทำให้รับมือไม่ถูก
"ใช่" หลี่เค่อรีบผงกศีรษะ
"เจ้าไม่อยากเข้าไปพัวพันกับเรื่องน่าปวดหัวพวกนี้ เจ้าก็ไม่ต้องเข้าไปพัวพันน่ะสิ มันเกี่ยวกับการไปรับตำแหน่งของเจ้าตรงไหน" หลี่ซื่อหมินมองเขาอย่างเรียบเฉย
"ท่านพ่อ ท่านเคยได้ยินคำกล่าวหนึ่งหรือไม่" หลี่เค่อค่อนข้างจนใจ
"คำกล่าวใด"
"คนอยู่ในยุทธภพ ย่อมไม่อาจควบคุมตนเองได้" หลี่เค่อถอนหายใจด้วยอารมณ์หลากหลาย
หลี่ซื่อหมินมองสำรวจหลี่เค่อตั้งแต่หัวจรดเท้า ดีจริง เจ้าหมอนี่เพื่อให้ได้ไปรับตำแหน่ง เล่นคำพูดเป็นชุดๆ แต่ก่อนไม่เคยสังเกตว่าเขามีความรู้อยู่บ้าง
"การไปรับตำแหน่งก็ไม่ได้เป็นไปไม่ได้ แต่เมื่อเจ้าไปถึงที่แล้ว ตำแหน่งปัจจุบันของเจ้าคือผู้บัญชาการใหญ่แห่งอี้โจว เมื่อเจ้าไปถึง งานด้านการทหาร การปกครอง และอื่นๆ ของอี้โจวทั้งมณฑล เจ้าจะต้องรับช่วงต่ออย่างเต็มตัว" หลี่ซื่อหมินตรัสอย่างเรียบเฉย
"อย่า!" หลี่เค่อรีบออกปาก จากนั้นก็กล่าวด้วยความห่วงใย "ท่านพ่อ ข้าพูดกับท่านเลยนะ เรื่องนี้ทำเช่นนั้นไม่ได้ เมื่อพิจารณาจากประวัติศาสตร์ ผู้มีอำนาจสูงสุดในการปกครองในลักษณะเดียวกันมีอยู่มากมาย แต่การกระทำเช่นนี้อาจนำไปสู่การที่ขุนนางท้องถิ่นปิดบังเบื้องบนและกดขี่เบื้องล่าง กดขี่ข่มเหงผู้อื่น หรืออาจถึงขั้นก่อกบฏได้"
"ดังนั้น วิธีที่ดีที่สุดคือแยกการทหารและพลเรือนออกจากกัน ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของท้องถิ่นรับผิดชอบเฉพาะกิจการทหาร ส่วนผู้ว่าราชการสูงสุดของท้องถิ่นรับผิดชอบเฉพาะกิจการพลเรือน ฝ่ายพลเรือนจะต้องสนับสนุนเสบียงของฝ่ายทหาร ขณะที่ฝ่ายทหารก็ต้องรับผิดชอบด้านความมั่นคงปลอดภัยของฝ่ายพลเรือนด้วย"
"เช่นนี้ทั้งสองฝ่ายจะสามารถคานอำนาจซึ่งกันและกันได้ หากเกรงว่าแม่ทัพทหารสูงสุดของท้องถิ่นจะรวบอำนาจทางทหารไว้กับตน ทางที่ดีที่สุดคือการหมุนเวียนเปลี่ยนตำแหน่งแม่ทัพระดับสูงอย่างสม่ำเสมอ หากเป็นไปได้ ให้จัดตั้งโรงเรียนทหารขึ้นมาหนึ่งแห่ง โดยพระองค์ทรงเป็นอาจารย์ใหญ่ ทำการฝึกอบรมแม่ทัพระดับกลางของกองทัพ ด้วยวิธีเช่นนี้ แม่ทัพระดับกลางก็จะจงรักภักดีต่อพระองค์อย่างแท้จริง และเมื่อมีการหมุนเวียนเปลี่ยนตำแหน่ง ก็จะหลีกเลี่ยงความเป็นไปได้เช่นนี้ได้มากที่สุด"
"ส่วนอ๋องเช่นข้า ทั้งฐานะก็มี ทั้งตำแหน่งก็สูง การไม่ถือครองอำนาจที่แท้จริงย่อมดีที่สุด ปลอดจากความคิดแทรกแซงทั้งปวง ดังนั้นข้าจะไปรับตำแหน่งอย่างมากก็ขอเป็นตำแหน่งลอยๆ ส่วนกิจการพลเรือนและการทหาร ท่านก็ส่งคนอื่นไปรับผิดชอบต่อท่านโดยตรง ซึ่งจะช่วยขจัดปัญหาทั้งปวงได้"
หลี่เค่อพยายามหว่านล้อมด้วยความจริงใจ ขณะที่หลี่ซื่อหมินและฉางหลินต่างก็แสดงสีหน้าประหลาดใจยิ่งนัก วันนี้สุริยาล่องลอยจากทิศตะวันตกแล้วหรือไร หลี่เค่อกลับมาสอนหลักการบริหารแก่ผู้อื่นเสียอย่างนั้น
แต่น่าประหลาดที่คำกล่าวของหลี่เค่อ... หลายแนวคิดทำให้หลี่ซื่อหมินตาลุกวาบขึ้น
ปัญหาคือ... เจ้าหมอนี่กำลังคิดเพื่อต้าถังจริงๆ หรือ เขาพูดเป็นชุดเช่นนั้น ไม่ใช่เพียงเพราะต้องการจะไม่ทำอะไรเลย แค่เป็นอ๋องตามอำเภอใจเท่านั้นดอกหรือ
เมื่อคิดถึงตรงนี้ หลี่ซื่อหมินก็รู้สึกขัดเคืองขึ้นมาอีกครั้ง ทั้งที่พระองค์ทรงมุ่งมั่นสร้างชาติมานานปี เหตุใดจึงให้กำเนิดบุตรสารเลวเช่นนี้
"ดูท่าทางของเจ้าสิ ด้วยความประพฤติของเจ้าตามปกติ เจ้าคิดว่ามีใครอยากจะดึงตัวเจ้าไปร่วมด้วยหรือ เจ้ายังรำคาญใจอีก อาศัยอะไรเล่า อาศัยห้างเยวี่ยไหลที่เจ้าทำขึ้นมางั้นหรือ" หลี่ซื่อหมินมองพลางตำหนิด้วยความผิดหวังในความประพฤติของเขา "เจ้าไม่รู้หรือ ว่านักปราชญ์ ชาวนา ช่างฝีมือ และพ่อค้า ในสี่ชนชั้นนี้ พ่อค้าคือผู้ที่คนดูถูกที่สุด แต่เจ้ากลับคลุกคลีแต่เรื่องนี้ทุกวัน"
"เฮ้อ ช่างน่าประหลาดเสียจริง ท่านพ่อ ท่านกินใช้ในแต่ละวัน สิ่งใดเล่าที่ไม่ต้องใช้เงินทอง นั่นไม่ใช่บทบาทของพ่อค้าหรือ ชาวเมืองฉางอานใช้สินค้าจากทุกหนแห่งของต้าถังได้อย่างไร หากไม่ใช่เพราะพ่อค้า ท่านนี่ช่างกินข้าวในถ้วย แต่วางตะเกียบก็ด่าคนป้อนข้าวเสียแล้ว" หลี่เค่อโต้ตอบอย่างรวดเร็ว
หลี่ซื่อหมินเลิกคิ้วขึ้น "วันนี้เจ้ามาหาเรื่องโบยหรืออย่างไร"