ฤดูใบไม้ผลิ ปี 1976 ชานเมืองด้านตะวันตกของเมืองหลวง
หลังเลิกเรียนตอนบ่าย หวังเจี้ยนจวินสะพายกระเป๋าทหาร เดินจากโรงเรียนกลับบ้านพักทหาร
ระยะทางยี่สิบกว่านาที เขาเดินเอื่อยเฉื่อยไปตลอดทาง โดยมีเด็กวัยรุ่นสี่ห้าคนเดินตามหลัง พากันหยอกล้อและเล่นซนมาตลอดทาง
ผู้ปกครองนักเรียนคนหนึ่งเดินสวนมา พอเห็นหวังเจี้ยนจวินก็จูงลูกตัวเองหลบไปข้างทางสองก้าว
“แม่ เขาเป็นใครเหรอ?”
“ไม่ต้องถาม เดินไปของแกเถอะ”
หวังเจี้ยนจวินได้ยินแล้วก็ยิ้ม ไม่ได้หันกลับไปมอง
เด็กคนหนึ่งด้านหลังเร่งฝีเท้าตามมาทัน “เจี้ยนจวิน วันนี้จะไปไหน?”
“กลับบ้าน”
“โธ่ อย่าเพิ่งกลับเลย ไปปีนต้นไม้แหย่รังนกกันเถอะ”
“ไม่ไป”
“แล้วเมื่อวานนายไม่ได้รับปากไว้เหรอว่า...”
“ฉันรับปากอะไร? ฉันไม่ได้รับปากอะไรทั้งนั้น”
เด็กคนนั้นยังคิดจะพูดต่อ หวังเจี้ยนจวินเหลือบมองเขาทีหนึ่ง เด็กคนนั้นก็กลืนคำพูดลงคอ
กลุ่มคนเลี้ยวเข้าไปในตรอกแห่งหนึ่ง นี่เป็นทางลัดจากโรงเรียนไปบ้านพักทหาร ปกติไม่ค่อยมีคนใช้
แต่วันนี้ไม่เหมือนกัน
ตรงกลางตรอกมีคนกลุ่มหนึ่งยืนล้อมอยู่ข้างหน้า พวกอันธพาลสองสามคนขวางเด็กสาวคนหนึ่งไว้ บีบให้เธอจนชิดกำแพง หัวโจกมีฉายาว่าผมเหลือง อายุราวสิบเจ็ดสิบแปดปี ผมเหลืองมาตั้งแต่เด็ก แห้งกรอบเหมือนหนวดข้าวโพดที่โดนแดดจนเหี่ยว เส้นผมจับเป็นกระจุกแปะอยู่บนหน้าผาก เขาห้อยโซ่เหล็กไว้ที่คอ มือข้างหนึ่งยันกำแพง กักเด็กสาวไว้ด้านใน แล้วโน้มหน้าเข้าไปใกล้
“อ้าว สาวน้อยคนนี้เรียนโรงเรียนไหนล่ะ?”
เด็กสาวไม่ตอบ หดตัวเข้าหากำแพง
“ถามอยู่นะ เป็นใบ้หรือไง?” ผมเหลืองยื่นมือออกไป ใช้สองนิ้วเชยคางเธอ “เงยหน้าขึ้นมา ให้พี่ดูหน่อยสิ”
เด็กสาวเบือนหน้าหนี
นิ้วของผมเหลืองคว้าได้แต่อากาศ สีหน้าพลันบึ้งตึง
“นังตัวดี หลบทำไม หลบอะไรนักหนา”
เขาถ่มน้ำลายไปด้านข้าง
“อย่ามาทำเป็นใสซื่อแถวนี้เลย แถวนี้ใครไม่รู้ไส้รู้พุงกันบ้างล่ะ พี่เจอแบบเธอมานักต่อนักแล้ว วันนี้ไปกับพี่ รับรองได้ดีแน่ ถ้าไม่ไป...”
เขายื่นมือไปคว้าสายกระเป๋าของเด็กสาว แล้วกระชากเข้าหาตัว
“ถ้าไม่ไป ก็อย่าหวังว่าจะได้กลับบ้านพักนั่น”
เด็กสาวยืนไม่มั่นคง เซไปข้างหน้าครึ่งก้าว ท้ายทอยกระแทกกำแพงดัง “ตุบ”
ลูกสมุนผอมกะหร่องคนหนึ่งที่ยืนข้างผมเหลืองขยับเข้ามากระซิบอะไรสองสามคำข้างหูเขา สายตากวาดมองเด็กสาว
ผมเหลืองแสยะยิ้ม
“ได้ งั้นเอาตามนี้”
เขายื่นมือไปคว้าแขนเด็กสาวอีกครั้ง
หวังเจี้ยนจวินหยุดเดิน
เขามองเด็กสาวคนนั้นแวบหนึ่ง
รู้จักกัน ลูกสาวของผู้อำนวยการจางจากฝ่ายส่งกำลังบำรุง เหมือนจะชื่อเยี่ยน เคยเจอกันในบ้านพักทหาร แต่ไม่เคยคุยกัน
เขามองผมเหลืองอีกที อีกฝ่ายสูงกว่าเขาครึ่งศีรษะ โซ่เหล็กแกว่งไปมา ลูกสมุนข้าง ๆ อีกสองคนก็อายุราวสิบเจ็ดสิบแปด รูปร่างสูงใหญ่ไม่เบา
“เจี้ยนจวิน พวกเราลุย!”
“เห็นไอ้พวกเวรนี่แล้วหมั่นไส้มานาน!”
“อัดมันเลย!”
หวังเจี้ยนจวินไม่แม้แต่จะหันกลับไป
“ยืนอยู่ตรงนั้นแหละ”
เด็กทั้งสี่หยุดพร้อมกัน
“ห้ามใครขยับ”
“พวกมันสามคน พวกเราห้าคน...”
“ฉันบอกให้ยืนอยู่ตรงนั้น”
ไม่มีใครพูดอะไรอีก
หวังเจี้ยนจวินเดินเข้าไป
“เฮ้ ผมเหลือง”
ผมเหลืองหันกลับมา เนื้อบนใบหน้ากระตุกวูบหนึ่ง
“อ้าว หวังเจี้ยนจวิน”
“แกนี่รู้จักฉันด้วยเหรอ?”
“ในบ้านพักทหารมีใครไม่รู้จักนายบ้างล่ะ?” ผมเหลืองชักมือกลับ หันมาหาเขาพร้อมรอยยิ้มประจบ แต่ยิ้มนั้นไปไม่ถึงดวงตา “ฉันแค่คุยกับเธอสองสามคำ ไปขวางอะไรนายหรือไง?”
“คุยสองสามคำเหรอ?”
หวังเจี้ยนจวินก้าวเข้าไปหนึ่งก้าว ยื่นมือไปจับปกเสื้อด้านหลังของผมเหลืองแล้วบิดดึงไปข้างหลัง คอของผมเหลืองถูกดึงจนตึง ร่างทั้งร่างแหงนไปด้านหลัง เท้าพันกันจนเสียหลัก
เขาใช้มืออีกข้างคว้าข้อมือผมเหลืองแล้วบิดเข้าด้านใน ผมเหลืองร้อง “โอ๊ย” ร่างย่อลงไปครึ่งหนึ่ง ใบหน้าแทบติดพื้น
“คุยสองสามคำแล้วต้องต้อนคนไปชิดกำแพงหรือไง?”
“คุยสองสามคำแล้วต้องเชยคางคนอื่นหรือไง?”
“คุยสองสามคำแล้วต้องกระชากสายกระเป๋าคนอื่นหรือไง?”
เขาพูดทีละคำ น้ำเสียงไม่ดังนัก
“ขวางผู้หญิงเขา แล้วยังลงไม้ลงมือ พูดจาหยาบคายแบบนั้น นี่เรียกคุยเหรอ? นี่มันอันธพาลชัด ๆ”
ผมเหลืองเจ็บจนร้องครางไม่หยุด ใช้มืออีกข้างพยายามงัด แต่ก็ขยับไม่ได้ เขาร้อนใจจนคว้าปกเสื้อหวังเจี้ยนจวินจากด้านหลัง แล้วกระชากลง
แควก!
ปกเสื้อขาดเป็นทาง
“หวังเจี้ยนจวิน!” หน้าผมเหลืองแดงก่ำ โซ่เหล็กส่งเสียงกรุ๋งกริ๋ง “ปล่อยฉันนะ! รู้ไหมว่าลุงฉันเป็นใคร!”
“ฉันไม่สนว่าลุงแกเป็นใคร”
“เหล่าพ่าวแห่งถนนตะวันออก! ไปถามดูสิ แถวนี้มีใครกล้าแตะต้องฉันบ้าง!”
หวังเจี้ยนจวินออกแรงมือเพิ่มอีกนิด
ผมเหลืองร้องลั่น ร่างทั้งร่างย่อลงไปอีก
“ลุงแกเป็นใครแล้วเกี่ยวอะไรกับฉัน?” หวังเจี้ยนจวินก้มมองเขา “แกกล้าขวางคนของบ้านพักทหารเรา ต่อให้ลุงแกมา วันนี้แกก็ต้องคุกเข่าอยู่ตรงนี้”
ลูกสมุนสองคนของผมเหลืองขยับไปข้างหน้าครึ่งก้าว เด็กทั้งสี่คนด้านหลังหวังเจี้ยนจวินก็กรูกันเข้ามาทันที หวังเจี้ยนจวินหันกลับไปถลึงตาใส่พวกเขา
“ถอยกลับไป”
เขาหันกลับมา ไม่แม้แต่จะเหลือบตาขึ้น
“อย่าขยับ ใครกล้าก้าวมาข้างหน้าแม้แต่ก้าวเดียววันนี้ ฉันจัดการมันแน่”
ลูกสมุนสองคนนิ่งเป็นหิน
ผมเหลืองดิ้นสองที “พี่ พี่ เจ็บ! ปล่อยก่อน ฉันผิดไปแล้ว ฉันไปก็ได้ใช่ไหม?”
“ผิดตรงไหน?”
“ฉัน... ฉันไม่ควรขวางเธอ...”
“แล้วอีก?”
“ไม่ควร... ลงมือ”
“แล้วอีก?”
ผมเหลืองอ้าปาก แต่ไม่มีเสียงออกมา
หวังเจี้ยนจวินคลายมือ ผมเหลืองเซไปข้างหน้า ต้องคว้ากำแพงไว้ถึงยืนได้มั่นคง
“อีกอย่าง ผมแกน่ะ”
เขายื่นมือไปกระชากปอยผมเหลืองของอีกฝ่ายทีหนึ่ง
“เหมือนหนวดข้าวโพดโดนแดดจนเหี่ยว ดูแล้วขัดตาชะมัด”
“ไสหัวไป”
ผมเหลืองยันกำแพงยืนตรง ถอยไปถึงปากตรอกแล้วหันกลับมา
“หวังเจี้ยนจวิน แกคอยดูเถอะ”
“ฉันรออยู่”
ผมเหลืองพาลูกสมุนวิ่งหนีไปอย่างไม่คิดชีวิต
ในตรอกเหลือแค่หวังเจี้ยนจวิน จางเยี่ยน และเด็กวัยรุ่นอีกสี่ห้าคนที่ตามหลังเขามา
จางเยี่ยนยืนชิดกำแพง กอดกระเป๋านักเรียนไว้ มองหวังเจี้ยนจวินโดยไม่พูดอะไร
หวังเจี้ยนจวินก็ไม่พูด เขาก้มลงเก็บสายกระเป๋าที่ตกอยู่บนพื้น แล้วยื่นให้เธอ
จางเยี่ยนรับสายกระเป๋าไป ปลายนิ้วเผลอแตะมือหวังเจี้ยนจวิน เธอรีบชักมือกลับ
“ขอบคุณนะ”
หวังเจี้ยนจวินปัดฝุ่นที่มือ “บ้านเธออยู่ตึกไหน?”
“ฝั่งตะวันตก ตึกสาม”
“ทางเดียวกัน”
เขาเดินนำไป จางเยี่ยนตามหลังห่างครึ่งก้าว เด็กหลายคนด้านหลังทำหน้าล้อเลียนกัน แอบหัวเราะคิกคัก เดินไปได้ครึ่งถนน เด็กคนหนึ่งก็กลั้นไม่อยู่ ร้องเพลงเสียงเบา “เรียนรู้จากแบบอย่างที่ดีของเหลยเฟิง...”
จางเยี่ยนก้มหน้า มุมปากขยับนิดหนึ่ง
หวังเจี้ยนจวินเห็น แต่ไม่ได้พูดอะไร
พอมาถึงหน้าตึกสาม จางเยี่ยนก็หยุด
“ฉันถึงแล้ว”
“อืม”
หวังเจี้ยนจวินหันหลังเดินจากไปทันที
“หวังเจี้ยนจวิน”
เขาหยุดเดิน
“...ขอบคุณนะ”
เขาไม่หันกลับไป เพียงยกมือโบกแล้วเดินต่อ
เดินไปไม่กี่ก้าว เขาก็หยุดกะทันหันแล้วหันกลับไปมอง หน้าต่างบานหนึ่งบนชั้นสองของตึกสามมีแสงไฟสว่างขึ้น
เขายืนนิ่งอยู่หนึ่งวินาที ก่อนหันกลับแล้วเดินจากไป
เด็กหลายคนเดินตามเขามาถึงใต้ตึกที่พักแล้วแยกย้ายกัน
หวังเจี้ยนจวินก้มมองรอยขาดยาวเท่าฝ่ามือบนปกเสื้อ
เขาผลักประตูบ้านเข้าไป
ไฟในห้องนั่งเล่นสว่างอยู่ หวังเซียนกั๋ว รองผู้บัญชาการเขตทหาร สวมเครื่องแบบทหาร นั่งอยู่บนโซฟาพร้อมกำหนังสือพิมพ์ไว้ในมือ
เขาไม่ได้มองหนังสือพิมพ์
เขากำลังมองหวังเจี้ยนจวิน สายตาจับจ้องรอยขาดบนปกเสื้อของหวังเจี้ยนจวิน
หวังเจี้ยนจวินยืนอยู่ตรงประตู
หวังเซียนกั๋ววางหนังสือพิมพ์ ลุกขึ้นเดินเข้ามา ยื่นมือไปหยิบรอยขาดบนปกเสื้อของหวังเจี้ยนจวินขึ้นดู
แล้วปล่อยมือ
“ไปต่อยกับใครมา”
หวังเจี้ยนจวินไม่ตอบ
หวังเซียนกั๋วมองเขาอยู่นาน
“หมอบลง”